MasterSchool

Lịch sử & Địa lý lớp 6 · KNTT · Chương 9

Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 37: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu

Chương 9: Khí hậu và biến đổi khí hậu · Kết nối tri thức với cuộc sống

Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 37: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.

Lớp

I. Lý thuyết trọng tâm bài học

Lý thuyết Địa Lí 6 Kết nối tri thức Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu

1. Khái niệm về thời tiết và khí hậu

- Thời tiết là trạng thái của khí quyển tại một thời điểm và khu vực cụ thể được xác định bằng nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa và gió. Thời tiết luôn thay đổi.

- Khí hậu ở một nơi là tổng hợp các yếu tố thời tiết (nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa, gió,...) của nơi đó, trong một thời gian dài và đã trở thành quy luật.

Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu
Hình 1: Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu

Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu
Hình 1: Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu

2. Các đới khí hậu trên Trái Đất

Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu
Hình 2: Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu

Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu
Hình 2: Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu

Đới khí hậu

Phạm vi và đặc điểm

Đới nóng

- Quanh năm nóng, nhiệt độ trung bình năm không thấp hơn 20°C.

- Gió thổi thường xuyên là gió Mậu dịch.

Hai đới ôn hoà

- Nhiệt độ không khi trung bình năm dưới 20°C, tháng nóng nhát không thấp hơn 10°C.

- Gió thổi thường xuyên là gió Tây ôn đới.

Hai đới lạnh

- Băng tuyết hầu như quanh năm, nhiệt độ trung bình của tất cả các tháng trong năm đều dưới 10°C.

- Gió thổi thường xuyên là gió Đông cực.

3. Biến đồi khí hậu

Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu
Hình 3: Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu

Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu
Hình 3: Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu

Nguyên nhân

Chủ yếu là do tăng nhanh của khí CO2.

Biểu hiện

Sự nóng lên toàn cầu, mực nước biển dâng và gia tăng các hiện tượng khí tượng thuỷ văn cực đoan.

Hậu quả

Thiên tai xảy ra ngày càng nhiều và khốc liệt.

Giải pháp

- Sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng.

- Sử dụng phương tiện giao thông công cộng.

- Hạn chế dùng túi ni-lông, tích cực trồng cây xanh, bảo vệ rừng,...

Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu
Hình 4: Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu

Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu
Hình 4: Địa Lí 6 Bài 17: Thời tiết và khí hậu. Biến đổi khí hậu

Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm

Đới khí hậuPhạm vi vĩ độNhiệt độ trung bìnhGió thổi thường xuyênLượng mưa
Đới nóng (Nhiệt đới)23∘27′B23^\circ 27'\text{B} đến 23∘27′N23^\circ 27'\text{N}Nóng quanh năm (>20∘C> 20^\circ\text{C})Gió Tín phongLớn: 1000 - 2000 mm/năm
Đới ôn hòa (Ôn đới)Chí tuyến đến Vòng cựcTrung bình, 4 mùa rõ rệtGió Tây ôn đớiVừa phải: 500 - 1000 mm/năm
Đới lạnh (Hàn đới)Vòng cực đến CựcBăng giá quanh năm (<0∘C< 0^\circ\text{C})Gió Đông cựcRất ít: <500 mm/na˘m< 500\text{ mm/năm}

Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"

📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:

  • Kiến thức then chốt 1: Phân biệt thời tiết và khí hậu: Thời tiết là trạng thái khí quyển tại một địa phương trong thời gian ngắn (giờ, ngày) và luôn thay đổi; Khí hậu là sự lặp đi lặp lại của tình hình thời tiết ở một vùng trong nhiều năm mang tính quy luật ổn định.
  • Kiến thức then chốt 2: Ba đới khí hậu chính trên Trái Đất: Đới nóng (nhiệt đới, từ 23∘27′B23^\circ 27'\text{B} đến 23∘27′N23^\circ 27'\text{N}), Hai đới ôn hòa (ôn đới, từ chí tuyến đến vòng cực) và Hai đới lạnh (hàn đới, từ vòng cực về cực).
  • Kiến thức then chốt 3: Đặc điểm đới nóng: Nhiệt độ cao quanh năm, gió thổi thường xuyên là gió Tín phong, lượng mưa lớn từ 1000 - 2000 mm/năm.
  • Kiến thức then chốt 4: Khái niệm biến đổi khí hậu: Là sự thay đổi của khí hậu Trái Đất do tác động của con người làm gia tăng khí thải nhà kính (CO2,CH4CO_2, CH_4) làm Trái Đất nóng lên toàn cầu.
  • Kiến thức then chốt 5: Biểu hiện và hành động ứng phó: Băng tan ở hai cực, nước biển dâng, thiên tai bão lũ hạn hán dị thường; cần tiết kiệm điện, trồng rừng, giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)

  • Phân biệt thời tiết và khí hậu: Thời tiết là trạng thái khí quyển tại một địa phương trong thời gian ngắn (giờ, ngày) và luôn thay đổi; Khí hậu là sự lặp đi lặp lại của tình hình thời tiết ở một vùng trong nhiều năm mang tính quy luật ổn định.
  • Ba đới khí hậu chính trên Trái Đất: Đới nóng (nhiệt đới, từ 23∘27′B23^\circ 27'\text{B} đến 23∘27′N23^\circ 27'\text{N}), Hai đới ôn hòa (ôn đới, từ chí tuyến đến vòng cực) và Hai đới lạnh (hàn đới, từ vòng cực về cực).
  • Đặc điểm đới nóng: Nhiệt độ cao quanh năm, gió thổi thường xuyên là gió Tín phong, lượng mưa lớn từ 1000 - 2000 mm/năm.
  • Khái niệm biến đổi khí hậu: Là sự thay đổi của khí hậu Trái Đất do tác động của con người làm gia tăng khí thải nhà kính (CO2,CH4CO_2, CH_4) làm Trái Đất nóng lên toàn cầu.
  • Biểu hiện và hành động ứng phó: Băng tan ở hai cực, nước biển dâng, thiên tai bão lũ hạn hán dị thường; cần tiết kiệm điện, trồng rừng, giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học

Phân biệt sự khác nhau giữa khái niệm thời tiết và khái niệm khí hậu?
Thời tiết là hiện tượng khí tượng (nhiệt độ, gió, mưa, nắng) xảy ra tại một địa phương trong một khoảng thời gian ngắn (vài giờ, một ngày) và luôn luôn biến đổi. Khí hậu là sự lặp đi lặp lại có tính quy luật của tình hình thời tiết ở một vùng trong nhiều năm (khoảng 30 năm trở lên) mang tính ổn định cao.
Kể tên và đặc trưng chính của 3 đới khí hậu lớn trên Trái Đất?
1. Đới nóng (Nhiệt đới): nóng quanh năm, gió Tín phong, mưa nhiều (1000 - 2000 mm); 2. Đới ôn hòa (Ôn đới): nhiệt độ trung bình, 4 mùa rõ rệt, gió Tây ôn đới; 3. Đới lạnh (Hàn đới): băng giá quanh năm, mùa đông rất dài, gió Đông cực, mưa rất ít dưới 500 mm.
Biến đổi khí hậu toàn cầu là gì và nguyên nhân chủ yếu do đâu?
Biến đổi khí hậu là sự thay đổi trạng thái khí hậu so với trung bình nhiều năm trên phạm vi toàn cầu. Nguyên nhân chủ yếu là do các hoạt động sản xuất công nghiệp, đốt than đá, dầu mỏ, chặt phá rừng của con người làm tăng lượng khí thải nhà kính (nhất là CO2CO_2) giữ nhiệt trong khí quyển làm Trái Đất nóng lên.
Nêu các biểu hiện rõ rệt nhất của biến đổi khí hậu và hành động của học sinh?
Biểu hiện: Nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng, băng hai cực và núi cao tan chảy làm nước biển dâng ngập ven biển, các hiện tượng thời tiết cực đoan (bão mạnh, lũ quét, hạn hán, sóng nhiệt) gia tăng. Học sinh cần: tích cực đi bộ/xe đạp, tắt điện khi ra khỏi phòng, hạn chế dùng túi nilon, tham gia trồng và bảo vệ cây xanh.