Lịch sử & Địa lý lớp 6 · KNTT · Chương 3
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 10: Hy Lạp và La Mã cổ đại
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 10: Hy Lạp và La Mã cổ đại theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
I. Lý thuyết trọng tâm bài học
Lý thuyết Lịch Sử 6 Kết nối tri thức Bài 10: Hy Lạp và La Mã cổ đại
1. Điều kiện tự nhiên
a. Hy Lạp cổ đại
- Nằm ở phía nam bán đảo Ban-căng.
- Địa hình bị chia cắt bởi núi, cao nguyên, biển cả
- Đồng bằng nhỏ, hẹp, đất đai canh tác ít và không màu mỡ.
- Có nhiều vũng, vịnh, thuận lợi cho việc lập những hải cảng.
- Có nhiều khoáng sản như đồng, vàng, bạc,...
b. La Mã cổ đại
- Bán đảo I-ta-li-a - nơi hình thành Nhà nước La Mã cổ đại, nằm ở Nam Âu, xung quanh được biển bao bọc.
- Bờ biển ở phía nam có nhiều vịnh, cảng thuận tiện cho tàu bè ra vào trú đậu.
- Đến thời kì Đế quốc La Mã, lãnh thổ được mở rộng ra cả ba châu lục với nhiều đồng bằng và đồng cỏ rộng lớn.
- Có nhiều khoáng sản, thuận lợi cho nghề luyện kim.
2. Nhà nước thành bang và nền dân chủ cổ đại ở Hy Lạp
- Từ thế kỉ VIII đến thế kỉ IX TCN, ở Hy Lạp đã hình thành hàng trăm nước nhỏ được gọi là nhà nước thành bang.
+ Mỗi thành bang đều lấy một thành thị làm trung tâm, xung quanh là vùng đất trồng trọt.
+ A-ten là thành bang quan trọng nhất, tiêu biểu cho chế độ dân chủ của Hy Lạp cổ đại.
+ Để bảo vệ cho nền dân chủ và ngăn chặn những âm mưu đảo chính, "chế độ bỏ phiếu bằng vỏ sò" đã được thực hiện.
- Đến thế kỉ I TCN, Hy Lạp bị đế quốc La Mã thôn tính.
3. Nhà nước đế chế La Mã cổ đại
- Từ một thành bang nhỏ bé ở miền Trung bán đảo I-ta-li-a, vào thế kỉ I TCN, Nhà nước La Mã đã dần mở rộng lãnh thổ, trở thành đế quốc rộng lớn.
- Năm 27 TCN, Ốc-ta-vi-út được tôn lên thành Đấng tối cao, có quyền lực như hoàng đế, mở đầu thời kì đế chế.
4. Một số thành tựu văn hóa tiêu biểu của Hy Lap, La Mã
- Sáng tạo ra hệ chữ La-tinh và chữ số La Mã.
- Văn học phong phú về thể loại (thần thoại, kịch và thơ).
- Hy Lạp là quê hương của những nhà khoa học nổi tiếng như: Pi-ta-go, Ta-lét,…
- Sáng tạo ra dương lịch.
- Có nhiều nhà sử học tiêu biểu với nhiều bộ sử đồ sộ.
- Những tác phẩm điêu khắc nổi tiếng là các bức tượng: Thần Vệ nữ Milo, Lực sĩ ném đĩa, Nữ thần A-tê-na,...
- Xây dựng những công trình kiến trúc nổi tiếng.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Tiêu chí | Hy Lạp cổ đại (Aten) | La Mã cổ đại |
|---|---|---|
| Mô hình nhà nước | Thị quốc (thành bang), dân chủ chủ nô | Thời kì đầu là Cộng hòa, sau là Đế chế rộng lớn |
| Cơ quan quyền lực | Đại hội nhân dân, Hội đồng 500 người | Viện Nguyên lão, Hoàng đế (thời Đế chế) |
| Chữ viết & Pháp luật | Chữ cái Hy Lạp cổ, đề cao tự do tranh luận | Hệ chữ cái La-tinh (A, B, C...), Luật 12 bảng |
| Kiến trúc tiêu biểu | Đền Pác-tê-nông, tượng Lực sĩ ném đĩa | Đấu trường Cô-li-dê, Khải hoàn môn, Đền Păng-tê-ông |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Điều kiện tự nhiên Hy Lạp và La Mã: Nằm ven biển Địa Trung Hải, nhiều vịnh, hải cảng tự nhiên thuận lợi cho hàng hải thương nghiệp; giàu khoáng sản sắt, đồng, đá cẩm thạch.
- Kiến thức then chốt 2: Tổ chức nhà nước thị quốc: Ở Hy Lạp hình thành các thành bang độc lập (tiêu biểu là nền dân chủ chủ nô Aten và nhà nước quân phiệt Xpác-ta); Đại hội nhân dân nắm quyền lực tối cao tại Aten.
- Kiến thức then chốt 3: Tổ chức nhà nước La Mã: Khởi đầu là nền Cộng hòa La Mã do Viện Nguyên lão và Đại hội công dân điều hành; từ thời Ôc-ta-vi-út chuyển sang chế độ Đế chế La Mã hùng mạnh.
- Kiến thức then chốt 4: Thành tựu văn hóa nổi bật: Bảng chữ cái La-tinh (A, B, C...) và chữ số La Mã (I, V, X...); văn học đồ sộ với sử thi I-li-át và Ô-đi-xê của Hô-me; đỉnh cao triết học, toán học (Py-ta-go, Ta-lét, Ác-si-mét).
- Kiến thức then chốt 5: Kiến trúc và điêu khắc kiệt tác: Đền Pác-tê-nông, tượng Lực sĩ ném đĩa ở Hy Lạp; Đấu trường Cô-li-dê, Khải hoàn môn, đền Păng-tê-ông ở La Mã.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Điều kiện tự nhiên Hy Lạp và La Mã: Nằm ven biển Địa Trung Hải, nhiều vịnh, hải cảng tự nhiên thuận lợi cho hàng hải thương nghiệp; giàu khoáng sản sắt, đồng, đá cẩm thạch.
- Tổ chức nhà nước thị quốc: Ở Hy Lạp hình thành các thành bang độc lập (tiêu biểu là nền dân chủ chủ nô Aten và nhà nước quân phiệt Xpác-ta); Đại hội nhân dân nắm quyền lực tối cao tại Aten.
- Tổ chức nhà nước La Mã: Khởi đầu là nền Cộng hòa La Mã do Viện Nguyên lão và Đại hội công dân điều hành; từ thời Ôc-ta-vi-út chuyển sang chế độ Đế chế La Mã hùng mạnh.
- Thành tựu văn hóa nổi bật: Bảng chữ cái La-tinh (A, B, C...) và chữ số La Mã (I, V, X...); văn học đồ sộ với sử thi I-li-át và Ô-đi-xê của Hô-me; đỉnh cao triết học, toán học (Py-ta-go, Ta-lét, Ác-si-mét).
- Kiến trúc và điêu khắc kiệt tác: Đền Pác-tê-nông, tượng Lực sĩ ném đĩa ở Hy Lạp; Đấu trường Cô-li-dê, Khải hoàn môn, đền Păng-tê-ông ở La Mã.