Lịch sử & Địa lý lớp 6 · KNTT · Chương 6
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 22: Bản đồ. Một số lưới kinh, vĩ tuyến. Phương hướng trên bản đồ
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 22: Bản đồ. Một số lưới kinh, vĩ tuyến. Phương hướng trên bản đồ theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
I. Lý thuyết trọng tâm bài học
Lý thuyết Địa Lí 6 Kết nối tri thức Bài 2: Bản đồ. Một số lưới kinh, vĩ tuyến. Phương hướng trên bản đồ
1. Khái niệm bản đồ
- Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ một phần hay toàn bộ bề mặt Trái Đất lên mặt phẳng trên cơ sở toán học, trên đó các đối tượng địa lí được thể hiện bằng các kí hiệu bản đồ.
- Vai trò của bản đồ trong học tập và đời sống
+ Bản đồ để khai thác kiến thức môn Lịch sử và Địa Lí.
+ Bản đồ để xác định vị trí và tìm đường đi.
+ Bản đồ để dự báo và thể hiện các hiện tượng tự nhiên (bão, gió,...).
+ Bản đồ để tác chiến trong quân sự.
2. Một số lưới kinh, vĩ tuyến của bản đồ thế giới
- Lưới chiếu hình nón
+ Kinh tuyến là những đoạn thẳng đồng quy ở cực.
+ Vĩ tuyến là những cung tròn đồng tâm ở cực bản đồ thế giới theo lưới chiếu hình trụ đứng đồng góc.
- Lưới chiếu hình trụ: Hệ thống kinh, vĩ tuyến đều là những đường thẳng song song và vuông góc với nhau.
3. Phương hướng trên bản đồ
- Muốn xác định phương hướng trên bản đồ ta dựa vào: Hệ thống kinh, vĩ tuyến; mũi tên chỉ hướng Bắc và kim chỉ nam.
- Quy ước
+ Đầu trên của các kinh tuyến chỉ hướng bắc, đầu dưới chỉ hướng nam.
+ Đầu bên trái của các vĩ tuyến chỉ hướng tây, đầu bên phải chỉ hướng đông.
- Các hướng chính: Bắc, Nam, Đông, Tây.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Hướng chính | Kí hiệu quốc tế | Cách xác định trên bản đồ có kinh vĩ tuyến |
|---|---|---|
| Bắc | N (North) | Đầu phía trên của đường kinh tuyến |
| Nam | S (South) | Đầu phía dưới của đường kinh tuyến |
| Đông | E (East) | Đầu bên phải của đường vĩ tuyến |
| Tây | W (West) | Đầu bên trái của đường vĩ tuyến |
| Hướng trung gian | NE, SE, NW, SW | Nằm giữa các hướng chính (Đông Bắc, Đông Nam, Tây Bắc, Tây Nam) |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Khái niệm bản đồ: Là hình vẽ thu nhỏ tương đối chính xác một phần hoặc toàn bộ bề mặt Trái Đất lên mặt phẳng theo những quy tắc toán học nhất định.
- Kiến thức then chốt 2: Một số lưới kinh, vĩ tuyến: Kinh vĩ tuyến là những đường thẳng song song; hoặc kinh tuyến là đường thẳng, vĩ tuyến là cung tròn; hoặc cả hai đều là đường cong uốn lượn.
- Kiến thức then chốt 3: Phương hướng chính trên bản đồ: Có 8 hướng chính gồm: Bắc (N), Nam (S), Đông (E), Tây (W), Đông Bắc (NE), Đông Nam (SE), Tây Bắc (NW), Tây Nam (SW).
- Kiến thức then chốt 4: Cách xác định phương hướng: Dựa vào hệ thống kinh tuyến (đầu trên chỉ hướng Bắc, đầu dưới chỉ hướng Nam) và vĩ tuyến (bên phải chỉ hướng Đông, bên trái chỉ hướng Tây).
- Kiến thức then chốt 5: Sử dụng kim chỉ nam (la bàn) trên bản đồ: Với bản đồ không có hệ thống kinh vĩ tuyến, cần dựa vào mũi tên chỉ hướng Bắc để xác định các hướng còn lại.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Khái niệm bản đồ: Là hình vẽ thu nhỏ tương đối chính xác một phần hoặc toàn bộ bề mặt Trái Đất lên mặt phẳng theo những quy tắc toán học nhất định.
- Một số lưới kinh, vĩ tuyến: Kinh vĩ tuyến là những đường thẳng song song; hoặc kinh tuyến là đường thẳng, vĩ tuyến là cung tròn; hoặc cả hai đều là đường cong uốn lượn.
- Phương hướng chính trên bản đồ: Có 8 hướng chính gồm: Bắc (N), Nam (S), Đông (E), Tây (W), Đông Bắc (NE), Đông Nam (SE), Tây Bắc (NW), Tây Nam (SW).
- Cách xác định phương hướng: Dựa vào hệ thống kinh tuyến (đầu trên chỉ hướng Bắc, đầu dưới chỉ hướng Nam) và vĩ tuyến (bên phải chỉ hướng Đông, bên trái chỉ hướng Tây).
- Sử dụng kim chỉ nam (la bàn) trên bản đồ: Với bản đồ không có hệ thống kinh vĩ tuyến, cần dựa vào mũi tên chỉ hướng Bắc để xác định các hướng còn lại.