Lịch sử & Địa lý lớp 6 · KNTT · Chương 10
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 41: Biển và đại dương
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 41: Biển và đại dương theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
I. Lý thuyết trọng tâm bài học
Lý thuyết Địa Lí 6 Kết nối tri thức Bài 21: Biển và đại dương
1. Đại dương thế giới
- Đại dương thế giới là lớp nước liên tục, bao phủ hơn 70% diện tích bề mặt Trái Đất.
- Các đại dương: Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương và Bắc Băng Dương.
2. Độ muối, nhiệt độ của nước biển
- Độ muối
+ Nước ở biển và đại dương có vị mặn.
+ Ở vùng biển nhiệt đới, độ muối trung bình khoảng 35-36%o.
+ Ở vùng biển ôn đới, độ muối trung bình khoảng 34-35%o.
- Nhiệt độ
+ Ở vùng biển nhiệt đới nhiệt độ trung bình trên nước biển dao động từ 24-270C.
+ Ở vùng biển ôn đới nhiệt độ trung bình trên nước biển dao động từ 16-180C.
3. Một số dạng vận động của nước biển và đại dương
a) Sóng biển
- Khái niệm: Là sự chuyển động tại chỗ của các lớp nước trên mặt.
- Nguyên nhân: Được hình thành chủ yếu do tác động của gió. Gió thổi càng mạnh và thời gian càng lâu thì sóng biển càng lớn.
- Biểu hiện: Sóng bạc đầu, sóng lừng, sóng thần,…
b) Thuỷ triều
- Khái niệm: Là hiện tượng dao động thường xuyên, có chu kỳ của các khối nước trong các biển và đại dương.
- Nguyên nhân: Được hình thành chủ yếu do sức hút của Mặt Trăng và Mặt Trời.
- Biểu hiện: Triều cường, triều kém.
c) Dòng biển
- Khái niệm: Là hiện tượng chuyển động của lớp nước biển trên mặt tạo thành các dòng chảy trong các biển và đại dương.
- Nguyên nhân: Được hình thành chủ yếu do tác động của các loại gió thổi thường xuyên trên bề mặt Trái Đất.
- Biểu hiện: Dòng biển nóng và dòng biển lạnh.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Dạng vận động | Nguyên nhân hình thành chính | Quy luật / Đặc điểm |
|---|---|---|
| Sóng biển | Gió thổi trên mặt biển (sóng thần do động đất đáy biển) | Chuyển động tại chỗ nhấp nhô lên xuống của các phần tử nước |
| Thủy triều | Lực hút hấp dẫn của Mặt Trăng và Mặt Trời đối với Trái Đất | Nước dâng lên (triều cường) và rút xuống (triều kém) theo chu kì nhật triều/bán nhật triều |
| Dòng biển (hải lưu) | Các hệ thống gió thổi thường xuyên (Tín phong, Tây ôn đới) | Chảy thành luồng xác định; dòng nóng làm bờ ấm mưa nhiều, dòng lạnh làm bờ khô ráo |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Bốn đại dương lớn trên Trái Đất: Thái Bình Dương (lớn nhất), Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương và Bắc Băng Dương (nhỏ nhất và lạnh nhất).
- Kiến thức then chốt 2: Độ muối của nước biển: Nước biển có vị mặn do chứa nhiều muối hòa tan (chủ yếu là ); độ muối trung bình của đại dương thế giới là (35 phần nghìn).
- Kiến thức then chốt 3: Ba dạng vận động chính của nước biển: Sóng biển, Thủy triều và Dòng biển (hải lưu).
- Kiến thức then chốt 4: Sóng biển và Thủy triều: Sóng sinh ra chủ yếu do gió; sóng thần sinh ra do động đất ngầm đáy biển; Thủy triều là hiện tượng nước biển dâng lên và rút xuống theo chu kì do lực hút của Mặt Trăng và Mặt Trời.
- Kiến thức then chốt 5: Dòng biển (hải lưu): Là các dòng nước chảy thành luồng trong đại dương; chia thành dòng biển nóng và dòng biển lạnh; có tác động mạnh mẽ đến nhiệt độ và lượng mưa của các vùng ven bờ.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Bốn đại dương lớn trên Trái Đất: Thái Bình Dương (lớn nhất), Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương và Bắc Băng Dương (nhỏ nhất và lạnh nhất).
- Độ muối của nước biển: Nước biển có vị mặn do chứa nhiều muối hòa tan (chủ yếu là ); độ muối trung bình của đại dương thế giới là (35 phần nghìn).
- Ba dạng vận động chính của nước biển: Sóng biển, Thủy triều và Dòng biển (hải lưu).
- Sóng biển và Thủy triều: Sóng sinh ra chủ yếu do gió; sóng thần sinh ra do động đất ngầm đáy biển; Thủy triều là hiện tượng nước biển dâng lên và rút xuống theo chu kì do lực hút của Mặt Trăng và Mặt Trời.
- Dòng biển (hải lưu): Là các dòng nước chảy thành luồng trong đại dương; chia thành dòng biển nóng và dòng biển lạnh; có tác động mạnh mẽ đến nhiệt độ và lượng mưa của các vùng ven bờ.