MasterSchool

Lịch sử & Địa lý lớp 6 · KNTT · Chương 12

Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 48: Đô thị hóa

Chương 12: Con người và thiên nhiên · Kết nối tri thức với cuộc sống

Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 48: Đô thị hóa theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.

Lớp

I. Lý thuyết trọng tâm bài học

Lý thuyết Địa Lí 6 Kết nối tri thức Bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên

Bài giảng: Bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên - sách Kết nối tri thức - Cô Nguyễn Hằng (Giáo viên VietJack)

1. Tác động của thiên nhiên đến con người

a) Tác động của thiên nhiên đến đời sống con người

- Trong đời sống hằng ngày, thiên nhiên cung cấp những điều kiện hết sức cần thiết (không khí, ánh sáng, nhiệt độ, nước,...) để con người có thề tồn tại.

- Các điều kiện tự nhiên (khí hậu, địa hình, sông ngòi,…) cũng ảnh hưởng đến phân bố dân cư, lối sống và các hoạt động sản xuất của con người.

Địa Lí 6 Bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên
Hình 1: Địa Lí 6 Bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên

Địa Lí 6 Bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên
Hình 1: Địa Lí 6 Bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên

b) Tác động của thiên nhiên tới sản xuất

* Đối với sản xuất nông nghiệp

- Nông nghiệp là ngành sản xuất chịu tác động rõ rệt nhất của tự nhiên vì cây trồng và vật nuôi là đối tượng của sản xuất nông nghiệp.

- Cây trồng, vật nuôi chỉ có thể tồn tại và phát triển bình thường khi có nhiệt độ, nước, ánh sáng, không khí,... thích hợp.

Địa Lí 6 Bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên
Hình 2: Địa Lí 6 Bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên

Địa Lí 6 Bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên
Hình 2: Địa Lí 6 Bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên

* Đối với sản xuất công nghiệp

- Các loại tài nguyên thiên nhiên (đặc biệt là khoáng sản) là nguồn cung cấp nhiên liệu, năng lượng, nguyên liệu để các ngành công nghiệp hoạt động.

- Các loại tài nguyên khác như thủy, hải sản, động vật sống,… cung cấp nguồn nguyên liệu cho công nghiệp khai thác và chế biến.

* Đối với du lịch

- Cảnh quan địa hình, khí hậu thuận lợi hay hạn chế du lịch phát triển.

- Sông, hồ tạo ra cảnh quan đẹp, phát triển du lịch trải nghiệm, sinh thái và nghỉ dưỡng,…

2. Tác động của con người tới thiên nhiên

- Tác động: Hoạt động của con người khai thác, sử dụng tài nguyên quá mức và các hoạt động sản xuất, đặc biệt là sản xuất công nghiệp.

- Hậu quả

+ Làm suy giảm nguồn tài nguyên.

+ Làm ô nhiễm môi trường (nước, đất, không khí).

- Giải pháp

+ Tăng cường trồng rừng, phủ xanh đồi núi.

+ Cải tạo đất, biến những vùng khô cằn, bạc màu thành đồng ruộng phì nhiêu.

Địa Lí 6 Bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên
Hình 3: Địa Lí 6 Bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên

Địa Lí 6 Bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên
Hình 3: Địa Lí 6 Bài 28: Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên

Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm

Khía cạnhMặt tích cực của Đô thị hóaThách thức & Hệ lụy tiêu cực
Kinh tếThu hút đầu tư, tạo việc làm công nghiệp và dịch vụ, tăng thu nhậpGiá cả sinh hoạt đắt đỏ, phân hóa giàu nghèo sâu sắc
Xã hộiCơ sở y tế, trường học hiện đại, đời sống văn hóa giải trí phong phúÁp lực nhà ở, khu ổ chuột, thất nghiệp, tệ nạn xã hội
Môi trườngQuy hoạch hạ tầng tập trung, xử lý rác thải tập trungÔ nhiễm không khí, bụi mịn, ùn tắc giao thông, ô nhiễm tiếng ồn

Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"

📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:

  • Kiến thức then chốt 1: Khái niệm đô thị hóa: Là quá trình biến đổi và phát triển kinh tế - xã hội dẫn tới sự tập trung dân cư vào các đô thị, mở rộng mạng lưới lối sống đô thị.
  • Kiến thức then chốt 2: Xu hướng đô thị hóa toàn cầu: Tỉ lệ dân số sống trong các đô thị ngày càng tăng nhanh chóng trên toàn thế giới (hiện chiếm hơn 55%55\% dân số thế giới).
  • Kiến thức then chốt 3: Khái niệm siêu đô thị: Là các thành phố có quy mô dân số từ 10 triệu người trở lên (như Tô-ky-ô, Niu Oóc, Thượng Hải, Mum-bai).
  • Kiến thức then chốt 4: Tác động tích cực của đô thị hóa: Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu việc làm sang công nghiệp - dịch vụ, nâng cao mức sống và văn hóa dân trí.
  • Kiến thức then chốt 5: Mặt trái và thách thức: Đô thị hóa tự phát dẫn đến tắc nghẽn giao thông, thiếu nhà ở, thất nghiệp, ô nhiễm không khí nguồn nước và tệ nạn xã hội.

🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)

  • Khái niệm đô thị hóa: Là quá trình biến đổi và phát triển kinh tế - xã hội dẫn tới sự tập trung dân cư vào các đô thị, mở rộng mạng lưới lối sống đô thị.
  • Xu hướng đô thị hóa toàn cầu: Tỉ lệ dân số sống trong các đô thị ngày càng tăng nhanh chóng trên toàn thế giới (hiện chiếm hơn 55%55\% dân số thế giới).
  • Khái niệm siêu đô thị: Là các thành phố có quy mô dân số từ 10 triệu người trở lên (như Tô-ky-ô, Niu Oóc, Thượng Hải, Mum-bai).
  • Tác động tích cực của đô thị hóa: Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu việc làm sang công nghiệp - dịch vụ, nâng cao mức sống và văn hóa dân trí.
  • Mặt trái và thách thức: Đô thị hóa tự phát dẫn đến tắc nghẽn giao thông, thiếu nhà ở, thất nghiệp, ô nhiễm không khí nguồn nước và tệ nạn xã hội.

Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học

Đô thị hóa là gì và biểu hiện chủ yếu của quá trình này trên thế giới?
Đô thị hóa là quá trình phát triển và mở rộng của các thành phố, kèm theo sự gia tăng nhanh chóng tỉ lệ người dân sinh sống tại các đô thị và sự lan tỏa lối sống văn minh đô thị vào nông thôn. Hiện nay hơn 55%55\% dân số thế giới đang sinh sống tại các khu vực thành thị.
Thế nào là một siêu đô thị (Megacity)? Kể tên 4 siêu đô thị lớn trên thế giới?
Siêu đô thị là những vùng đô thị tập trung khổng lồ có quy mô dân số từ 10 triệu người trở lên. Tiêu biểu gồm: Tô-ky-ô (Nhật Bản, trên 37 triệu người), Đê-li (Ấn Độ, trên 30 triệu người), Thượng Hải (Trung Quốc, trên 26 triệu người) và Niu Oóc (Hoa Kỳ, trên 19 triệu người).
Đô thị hóa mang lại những tác động tích cực gì cho phát triển kinh tế - xã hội?
Tạo ra thị trường tiêu thụ rộng lớn; thu hút vốn đầu tư công nghiệp và dịch vụ; tạo nhiều cơ hội việc làm, thúc đẩy chuyển giao công nghệ mới; tập trung các trường đại học, bệnh viện hiện đại và nâng cao mức sống, trình độ học vấn của người dân.
Đô thị hóa quá nhanh, tự phát không theo quy hoạch dẫn tới những vấn nạn nghiêm trọng nào?
Gây quá tải hạ tầng đô thị: ùn tắc giao thông triền miên; thiếu hụt nhà ở trầm trọng dẫn đến hình thành các khu nhà ổ chuột tồi tàn; thiếu nước sạch; gia tăng lượng rác thải và khí thải gây ô nhiễm không khí nặng nề, cùng với nguy cơ thất nghiệp và tệ nạn xã hội.