Lịch sử & Địa lý lớp 6 · KNTT · Chương 2
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 6: Sự biến chuyển và phân hóa của xã hội nguyên thủy
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 6: Sự biến chuyển và phân hóa của xã hội nguyên thủy theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
I. Lý thuyết trọng tâm bài học
Lý thuyết Lịch Sử 6 Kết nối tri thức Bài 6: Sự biến chuyển và phân hóa của xã hội nguyên thủy
1. Sự phát hiện ra kim loại và bước tiến của xã hội nguyên thủy
a. Phát hiện ra kim loại:
- Khoảng 3500 TCN, người Tây Á và Ai Cập biết dùng đồng đỏ.
- Khoảng 2000 TCN, cư dân nhiều nơi đã biết dùng đồng thau.
- Cuối thiên niên kỉ II – đầu thiên niên kỉ I TCN, con người biết chế tạo ra công cụ và vũ khí bằng sắt.
b. Chuyển biến trong đời sống vật chất
- Khai hoang, mở rộng diện tích trồng trọt.
- Nâng cao năng suất lao động => con người không chỉ đủ ăn mà còn có của cải dư thừa.
- Nghề luyện kim, dệt vải, làm đồ gốm, đồ mộc,... dần trở thành ngành sản xuất riêng.
b. Sự thay đổi trong đời sống xã hội
- Xuất hiện các gia đình phụ hệ.
- Xã hội dần dần có sự phân hóa kẻ giàu, người nghèo. Xã hội nguyên thủy dần tan rã.
- Ở phương Đông, xã hội nguyên thủy phân hóa sớm nhưng không triệt để.
2. Sự tan rã của xã hội nguyên thủy ở Việt Nam
a. Sự xuất hiện kim loại
- Từ khoảng 4000 năm trước, cư dân ở Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ đã biết tới đồ đồng.
b. Sự phân hóa và tan rã của xã hội nguyên thủy ở Việt Nam
- Người nguyên thủy mở rộng địa bàn cư trú từ vùng trung du, chuyển xuống các vùng đồng bằng ven sông.
- Sản xuất nông nghiệp phát triển.
- Trong đời sống xã hội có sự phân hóa.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Thời đại công cụ | Chất liệu chính | Năng suất lao động | Tác động đến cấu trúc xã hội |
|---|---|---|---|
| Thời đại đồ đá | Đá ghè đẽo, đá mài, xương thú | Rất thấp, chỉ đủ sống qua ngày | Bình đẳng tuyệt đối, không có của dư thừa |
| Thời đại kim khí | Đồng đỏ Đồng thau Đồ sắt | Vượt bậc, khai phá đất hoang, thâm canh | Xuất hiện sản phẩm dư thừa, phân hóa giàu nghèo, xã hội nguyên thủy tan rã |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Sự xuất hiện của công cụ kim khí: Khoảng thiên niên kỉ IV TCN, con người phát hiện ra đồng đỏ, sau đó luyện được đồng thau và đồ sắt, tạo ra bước nhảy vọt về năng suất lao động.
- Kiến thức then chốt 2: Kinh tế phát triển vượt bậc: Khai hoang đất mới mở rộng diện tích canh tác, đào mương dẫn nước tưới tiêu, năng suất nông nghiệp và thủ công nghiệp tăng nhanh chóng.
- Kiến thức then chốt 3: Sự xuất hiện sản phẩm dư thừa: Năng suất tăng dẫn đến của cải làm ra nhiều hơn nhu cầu tiêu dùng tối thiểu của thị tộc.
- Kiến thức then chốt 4: Sự phân hóa giàu nghèo và giai cấp: Người đứng đầu thị tộc chiếm đoạt sản phẩm dư thừa làm của riêng, trở nên giàu có; xã hội phân hóa thành tầng lớp giàu và nghèo.
- Kiến thức then chốt 5: Xã hội nguyên thủy tan rã: Nguyên tắc bình đẳng, cộng đồng chia sẻ 'cùng làm cùng hưởng' bị phá vỡ, mở đường cho sự ra đời của nhà nước và xã hội có giai cấp.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Sự xuất hiện của công cụ kim khí: Khoảng thiên niên kỉ IV TCN, con người phát hiện ra đồng đỏ, sau đó luyện được đồng thau và đồ sắt, tạo ra bước nhảy vọt về năng suất lao động.
- Kinh tế phát triển vượt bậc: Khai hoang đất mới mở rộng diện tích canh tác, đào mương dẫn nước tưới tiêu, năng suất nông nghiệp và thủ công nghiệp tăng nhanh chóng.
- Sự xuất hiện sản phẩm dư thừa: Năng suất tăng dẫn đến của cải làm ra nhiều hơn nhu cầu tiêu dùng tối thiểu của thị tộc.
- Sự phân hóa giàu nghèo và giai cấp: Người đứng đầu thị tộc chiếm đoạt sản phẩm dư thừa làm của riêng, trở nên giàu có; xã hội phân hóa thành tầng lớp giàu và nghèo.
- Xã hội nguyên thủy tan rã: Nguyên tắc bình đẳng, cộng đồng chia sẻ 'cùng làm cùng hưởng' bị phá vỡ, mở đường cho sự ra đời của nhà nước và xã hội có giai cấp.