Lịch sử & Địa lý lớp 6 · KNTT · Chương 3
Lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 9: Trung Quốc từ thời cổ đại đến thế kỉ VII
Tóm tắt lý thuyết Lịch sử và Địa lí 6 Bài 9: Trung Quốc từ thời cổ đại đến thế kỉ VII theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức trọng tâm, tranh ảnh tư liệu và bản đồ minh họa, bảng so sánh và câu hỏi trắc nghiệm tự luận có lời giải chi tiết.
I. Lý thuyết trọng tâm bài học
Lý thuyết Lịch Sử 6 Kết nối tri thức Bài 9: Trung Quốc từ thời cổ đại đến thế kỉ VII
1. Điều kiện tự nhiên của Trung Quốc cổ đại
- Nằm ở khu vực Đông Bắc của châu Á.
- Có các dòng sông lớn: Hoàng Hà, Trường Giang… Phù sa của hai dòng sông này đã tạo nên đồng bằng Hoa Bắc, Hoa Trung và Hoa Nam rộng lớn, phì nhiêu.
- Lũ lụt do hai con sông cũng đã gây ra nhiều khó khăn cho đời sống của người dân.
2. Nhà Tần thống nhất và xác lập chế độ phong kiến ở Trung Quốc
- Sau triều đại nhà Chu, Trung Quốc lại bị chia thành nhiều nước nhỏ.
- Năm 221 TCN, Tần Thủy Hoàng đã thống nhất lãnh thổ, tự xưng hoàng đế. Sau đó thực hiện thống nhất: đơn vị hành chính, chế độ đo lường…
- Dưới thời Tần, nhiều giai cấp mới được hình thành, quan hệ bóc lột giữa địa chủ và tá điền dần được xác lập.
- Nhà Tần tồn tại 15 năm, sau đó bị suy yếu.
- Năm 206 TCN, Lưu Bang đã lật đổ triều đại nhà Tần, lập ra nhà Hán.
3. Trung Quốc từ thời nhà Hán đến thời nhà Tùy (206 TCN - thế kỉ VII)
- Nhà Hán (206 TCN - 220) là một trong những triều đại thịnh vượng của chế độ phong kiến Trung Quốc, có ảnh hưởng lớn tới các dân tộc láng giềng.
- Sau thời nhà Hán, lịch sử Trung Quốc tiếp tục trải qua các thời kì Tam quốc (220 - 280), nhà Tần (280 - 420), Nam - Bắc triều (420 - 581).
- Đến năm 581, nhà Tùy mới thống nhất lại Trung Quốc.
4. Một số thành tựu nổi bật của văn minh Trung Quốc từ thời cổ đại đến thế kỉ VII
- Chữ viết: khắc chữ trên mai rùa, xương thú, thẻ tre…
- Văn học: nhiều tác phẩm nổi tiếng như: Kinh thi, Sở từ…
- Tư tưởng: xuất hiện nhiều nhà tư tưởng nổi tiếng, tiêu biểu là Khổng Tử và Lão Tử.
- Sử học: nhiều bộ sử nổi tiếng, như: Sử kí của Tư Mã Thiên, Hán thư của Ban Cố….
- Kĩ thuật: phát minh ra thiết bị đo động, kĩ thuật làm giấy, la bàn…
- Kiến trúc: vạn lí trường thành…
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Lĩnh vực văn minh | Thành tựu tiêu biểu của Trung Quốc cổ đại | Ý nghĩa lịch sử |
|---|---|---|
| Chính trị & Thống nhất | Năm 221 TCN Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Quốc, lập chế độ phong kiến tập quyền | Chấm dứt hàng trăm năm chiến loạn Xuân Thu - Chiến Quốc |
| Tư tưởng & Triết học | Nho gia (Khổng Tử), Đạo gia (Lão Tử), Pháp gia (Hàn Phi Tử) | Đặt nền tảng tư tưởng quản lý xã hội suốt 2000 năm phong kiến |
| Chữ viết | Chữ giáp cốt (khắc trên mai rùa, xương thú) Chữ kim văn, chữ Hán | Hệ thống chữ tượng hình lưu giữ kho tàng văn hóa đồ sộ |
| Kiến trúc & Quân sự | Vạn Lý Trường Thành, Lăng mộ Tần Thủy Hoàng với đội quân đất nung | Di sản văn hóa thế giới kì vĩ thể hiện tài năng lao động phi thường |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Điều kiện tự nhiên Trung Quốc cổ đại: Lưu vực Hoàng Hà và Trường Giang màu mỡ tạo điều kiện phát triển nông nghiệp trồng kê, lúa mì ở phía Bắc và lúa nước ở phía Nam.
- Kiến thức then chốt 2: Quá trình thống nhất đất nước: Trải qua các thời kì Hạ, Thương, Chu; đến năm 221 TCN, Tần Thủy Hoàng đã tiêu diệt 6 nước chư hầu, thống nhất Trung Quốc và lập ra nhà Tần.
- Kiến thức then chốt 3: Tổ chức chính quyền đế chế: Thiết lập bộ máy quan lại từ trung ương đến địa phương (quận, huyện), thống nhất tiền tệ, đo lường, chữ viết và pháp luật trên toàn quốc.
- Kiến thức then chốt 4: Các trường phái tư tưởng lớn: Thời Xuân Thu - Chiến Quốc xuất hiện 'Bách gia chư tử', nổi bật nhất là Nho gia (Khổng Tử khởi xướng), Đạo gia (Lão Tử), Pháp gia (Hàn Phi Tử).
- Kiến thức then chốt 5: Công trình kiến trúc vĩ đại: Vạn Lý Trường Thành xây dựng để ngăn chặn các bộ tộc du mục phương Bắc, Lăng mộ Tần Thủy Hoàng với đội quân đất nung quy mô khổng lồ.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Điều kiện tự nhiên Trung Quốc cổ đại: Lưu vực Hoàng Hà và Trường Giang màu mỡ tạo điều kiện phát triển nông nghiệp trồng kê, lúa mì ở phía Bắc và lúa nước ở phía Nam.
- Quá trình thống nhất đất nước: Trải qua các thời kì Hạ, Thương, Chu; đến năm 221 TCN, Tần Thủy Hoàng đã tiêu diệt 6 nước chư hầu, thống nhất Trung Quốc và lập ra nhà Tần.
- Tổ chức chính quyền đế chế: Thiết lập bộ máy quan lại từ trung ương đến địa phương (quận, huyện), thống nhất tiền tệ, đo lường, chữ viết và pháp luật trên toàn quốc.
- Các trường phái tư tưởng lớn: Thời Xuân Thu - Chiến Quốc xuất hiện 'Bách gia chư tử', nổi bật nhất là Nho gia (Khổng Tử khởi xướng), Đạo gia (Lão Tử), Pháp gia (Hàn Phi Tử).
- Công trình kiến trúc vĩ đại: Vạn Lý Trường Thành xây dựng để ngăn chặn các bộ tộc du mục phương Bắc, Lăng mộ Tần Thủy Hoàng với đội quân đất nung quy mô khổng lồ.