Khoa học tự nhiên lớp 6 · KNTT · Chương 1
Lý thuyết KHTN 6 Bài 5: Đo chiều dài
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 6 Bài 5: Đo chiều dài theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức định nghĩa, thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Đơn vị độ dài
- Trong Hệ đơn vị đo lường hợp pháp của nước ta, đơn vị độ dài là mét, kí hiệu là m.
- Một số đơn vị đo độ dài khác thường gặp:
1 milimét (mm) = 0,001 m (1 m = 1000 mm)
1 xentimét (cm) = 0,01 m (1 m = 100 cm)
1 đềximét (dm) = 0,1 m (1 m = 10 dm)
1 kilômét (km) = 1000 m (1 m = 0,001 km)
II. Dụng cụ đo chiều dài
- Tùy theo mục đích đo lường, người ta có thể sử dụng các loại thước đo khác nhau như: thước thẳng, thước cuộn, thước dây, thước kẹp…
- Trước khi đo, ta cần lưu ý đến giới hạn đo (GHĐ) và độ chia nhỏ nhất (ĐCNN) của thước, để chọn thước đo phù hợp với kích thước và hình dạng của vật cần đo:
+ GHĐ của thước là chiều dài lớn nhất ghi trên thước.
+ ĐCNN của thước là chiều dài giữa hai vạch chia liên tiếp trên thước.
Ví dụ:
Để đo chiều dài của cái bút, em dùng thước kẻ có GHĐ là 15 cm và ĐCNN là 1mm.
III. Cách đo chiều dài
- Đo chiều dài của vật, ta làm theo các bước sau:
+ Bước 1. Ước lượng chiều dài cần đo để chọn thước đo phù hợp
+ Bước 2. Đặt thước dọc theo chiều dài cần đo, vạch số 0 của thước ngang với một đầu của vật.
+ Bước 3. Mắt nhìn theo hướng vuông góc với cạnh thước ở đầu kia của vật.
+ Bước 4. Đọc kết quả đo theo vạch chia gần nhất với đầu kia của vật.
+ Bước 5. Ghi kết quả đo theo ĐCNN của thước.
IV. Vận dụng cách đo chiều dài của vào đo thể tích
- Đơn vị đo thể tích thường dùng là mét khối (m3) và lít (L)
1 m3 = 1000 L
1 mL = 1 cm3
- Đo thể tích của vật bỏ lọt bình chia độ ta làm như sau:
+ Bước 1: Rót một lượng nước vào bình chia độ và xác định thể tích lượng nước đó (gọi là V1).
+ Bước 2: Thả vật vào bình chia độ và xác định thể tích lượng nước khi đó (gọi là V2).
+ Bước 3: Thể tích của vật (gọi là V) = thể tích của phần nước dâng lên trong bình chia độ.
Ta có: V = V2 – V1
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Dụng cụ đo chiều dài | Đặc điểm GHĐ & ĐCNN thông dụng | Phạm vi ứng dụng thực tế | Lưu ý chống sai số |
|---|---|---|---|
| Thước kẻ thẳng | GHĐ: 20 cm - 30 cm; ĐCNN: 1 mm | Đo độ dài vở, bút, đoạn thẳng trong học tập | Đặt thước áp sát vật, vạch 0 trùng đầu vật |
| Thước dây (thước cuộn) | GHĐ: 1 m - 5 m; ĐCNN: 1 mm | Đo chiều cao, kích thước bàn ghế, phòng học | Kéo thước thẳng, không để dây bị chùng hoặc xoắn |
| Thước kẹp (thước cặp) | GHĐ: 15 cm - 20 cm; ĐCNN: 0,1 mm - 0,02 mm | Đo đường kính trong, đường kính ngoài ống tròn, bi | Kẹp nhẹ nhàng vừa khít vật cần đo |
| Thước may (thước dây dẻo) | GHĐ: 1,5 m; ĐCNN: 1 mm | Đo số đo vòng cơ thể, đo vải mềm | Quấn đều quanh bề mặt cần đo |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Đo chiều dài là so sánh chiều dài của vật cần đo với một chiều dài chuẩn đã được chọn làm đơn vị đo.
- Kiến thức then chốt 2: Đơn vị đo độ dài hợp pháp của nước ta là mét (kí hiệu là m); các ước số và bội số thông dụng: mm, cm, dm, km (1 m = 100 cm = 1000 mm).
- Kiến thức then chốt 3: Khái niệm giới hạn đo (GHĐ) là chiều dài lớn nhất ghi trên dụng cụ đo; độ chia nhỏ nhất (ĐCNN) là chiều dài giữa hai vạch chia liên tiếp trên dụng cụ đo.
- Kiến thức then chốt 4: Quy trình 5 bước đo chiều dài: ước lượng chiều dài cần đo, chọn thước đo có GHĐ và ĐCNN thích hợp, đặt thước dọc theo chiều dài cần đo (vạch số 0 trùng với một đầu), đặt mắt vuông góc với thước, đọc và ghi kết quả theo vạch chia gần nhất.
- Kiến thức then chốt 5: Tránh các sai số thường gặp: đặt thước lệch hướng, đặt mắt xiên chéo, đọc lệch vạch phân độ.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Đo chiều dài là so sánh chiều dài của vật cần đo với một chiều dài chuẩn đã được chọn làm đơn vị đo.
- Đơn vị đo độ dài hợp pháp của nước ta là mét (kí hiệu là m); các ước số và bội số thông dụng: mm, cm, dm, km (1 m = 100 cm = 1000 mm).
- Khái niệm giới hạn đo (GHĐ) là chiều dài lớn nhất ghi trên dụng cụ đo; độ chia nhỏ nhất (ĐCNN) là chiều dài giữa hai vạch chia liên tiếp trên dụng cụ đo.
- Quy trình 5 bước đo chiều dài: ước lượng chiều dài cần đo, chọn thước đo có GHĐ và ĐCNN thích hợp, đặt thước dọc theo chiều dài cần đo (vạch số 0 trùng với một đầu), đặt mắt vuông góc với thước, đọc và ghi kết quả theo vạch chia gần nhất.
- Tránh các sai số thường gặp: đặt thước lệch hướng, đặt mắt xiên chéo, đọc lệch vạch phân độ.