Khoa học tự nhiên lớp 6 · KNTT · Chương 5
Lý thuyết KHTN 6 Bài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 6 Bài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức định nghĩa, thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Sự lớn lên của tế bào
- Nhờ có quá trình trao đổi chất mà kích thước và khối lượng của tế bào tăng lên.
II. Sự sinh sản (phân chia) của tế bào
- Mỗi tế bào sau khi lớn lên tới một kích thước nhất định sẽ phân chia thành hai tế bào con.
- Công thức tính số tế bào con (N) được tạo ra sau n lần phân chia: N = 2n
III. Ý nghĩa của sự lớn lên và sinh sản tế bào
- Sự lớn lên và sinh sản của tế bào làm tăng số lượng tế bào, giúp cơ thể sinh vật lớn lên, thay thế các tế bào già, tổn thương hoặc chết.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Số lần phân chia (n) | Số tế bào sinh ra từ 1 tế bào mẹ ban đầu (N = 2^n) | Ý nghĩa sinh học đối với cơ thể |
|---|---|---|
| Ban đầu (n = 0) | 1 tế bào | Giai đoạn hợp tử ban đầu |
| Lần 1 (n = 1) | 2 tế bào | Hình thành các tế bào phôi đầu tiên |
| Lần 2 (n = 2) | 4 tế bào | Gia tăng số lượng tế bào mô |
| Lần 3 (n = 3) | 8 tế bào | Phôi nang bắt đầu phân hoá cấu trúc |
| Lần 4 (n = 4) | 16 tế bào | Tạo nền tảng cho sự hình thành các mầm cơ quan |
| Lần n | 2^n tế bào | Giúp cơ thể sinh trưởng chiều cao, khối lượng, hồi phục vết thương |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Sự lớn lên của tế bào: tế bào non nhờ trao đổi chất hấp thu chất dinh dưỡng, tăng dần về kích thước và khối lượng cho đến khi đạt kích thước của tế bào trưởng thành.
- Kiến thức then chốt 2: Sự sinh sản (phân chia) của tế bào: từ một tế bào mẹ ban đầu, sau khi phân chia nhân và phân chia tế bào chất sẽ tạo ra 2 tế bào con giống nhau.
- Kiến thức then chốt 3: Quy luật số lượng tế bào sau n lần phân chia liên tiếp từ 1 tế bào ban đầu là N = 2^n tế bào.
- Kiến thức then chốt 4: Ý nghĩa của sự lớn lên và phân chia tế bào: giúp cơ thể sinh vật tăng trưởng về chiều cao, khối lượng, thay thế các tế bào già, tế bào chết và làm lành các vết thương.
- Kiến thức then chốt 5: Sự phân chia tế bào mất kiểm soát ở cơ thể người có thể dẫn đến sự hình thành các khối u và bệnh ung thư.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Sự lớn lên của tế bào: tế bào non nhờ trao đổi chất hấp thu chất dinh dưỡng, tăng dần về kích thước và khối lượng cho đến khi đạt kích thước của tế bào trưởng thành.
- Sự sinh sản (phân chia) của tế bào: từ một tế bào mẹ ban đầu, sau khi phân chia nhân và phân chia tế bào chất sẽ tạo ra 2 tế bào con giống nhau.
- Quy luật số lượng tế bào sau n lần phân chia liên tiếp từ 1 tế bào ban đầu là N = 2^n tế bào.
- Ý nghĩa của sự lớn lên và phân chia tế bào: giúp cơ thể sinh vật tăng trưởng về chiều cao, khối lượng, thay thế các tế bào già, tế bào chết và làm lành các vết thương.
- Sự phân chia tế bào mất kiểm soát ở cơ thể người có thể dẫn đến sự hình thành các khối u và bệnh ung thư.
Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học
Mô tả quá trình lớn lên của tế bào non sau khi sinh ra.
Tế bào non sau khi sinh ra có kích thước nhỏ. Nhờ quá trình trao đổi chất, hấp thu dinh dưỡng và tổng hợp vật chất nội bào, tế bào lớn dần lên về kích thước và khối lượng cho đến khi đạt kích thước của tế bào trưởng thành.
Nêu diễn biến chính của sự phân chia (sinh sản) tế bào.
Từ một tế bào mẹ trưởng thành, trước tiên diễn ra sự nhân đôi và phân chia nhân thành hai nhân mới tách về hai cực. Tiếp theo là sự phân chia tế bào chất và hình thành vách ngăn (ở thực vật) hoặc thắt màng (ở động vật) để tạo ra 2 tế bào con giống nhau.
Từ 1 tế bào ban đầu, sau 5 lần phân chia liên tiếp sẽ tạo ra bao nhiêu tế bào con?
Số tế bào con tạo thành sau n lần phân chia được tính theo công thức N = 2^n. Với n = 5, ta có: N = 2^5 = 32 tế bào con.
Sự lớn lên và phân chia của tế bào có ý nghĩa sống còn như thế nào đối với sinh vật?
Giúp cơ thể sinh vật tăng trưởng về kích thước, chiều cao và khối lượng từ khi còn non đến trưởng thành. Ngoài ra, nó giúp thay thế các tế bào già cỗi, tế bào chết (như tế bào biểu bì da bong tróc) và làm lành các vết sứt sẹo, vết thương trên cơ thể.
Đề luyện tập theo bài
Bài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào - Đề 1 (Nhận biết)28 câu hỏi · Nhận biết
Làm đềBài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào - Đề 2 (Thông hiểu)28 câu hỏi · Thông hiểu
Làm đềBài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào - Đề 3 (Vận dụng)28 câu hỏi · Vận dụng
Làm đềBài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào - Đề 4 (Tổng hợp)28 câu hỏi · Vận dụng cao
Làm đềBài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào - Đề 5 (Nâng cao)28 câu hỏi · Tổng hợp
Làm đề