Khoa học tự nhiên lớp 6 · KNTT · Chương 9
Lý thuyết KHTN 6 Bài 49: Năng lượng hao phí
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 6 Bài 49: Năng lượng hao phí theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức định nghĩa, thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Năng lượng hữu ích
Khi sử dụng năng lượng vào một mục đích nào đó thì luôn có một phần năng lượng là hữu ích, phần còn lại là hao phí.
Ví dụ:
Khi ấm nước đang sôi, năng lượng được biến đổi từ nhiệt năng của nhiên liệu thành nhiệt năng làm nóng nước và nhiệt năng làm nóng môi trường xung quanh ấm.
Năng lượng hữu ích chính là năng lượng nhiệt làm nóng nước.
Năng lượng hao phí chính là năng lượng nhiệt tỏa ra môi trường và năng lượng làm nóng ấm.
II. Năng lượng hao phí
- Năng lượng hao phí luôn xuất hiện trong quá trình chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác, từ vật này sang vật khác.
- Năng lượng hao phí thường xuất hiện dưới dạng nhiệt năng (đôi khi có cả âm thanh hoặc ảnh sáng).
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Thiết bị sử dụng | Dạng năng lượng có ích chính | Dạng năng lượng hao phí vô ích | Biện pháp giảm thiểu hao phí |
|---|---|---|---|
| Động cơ xe máy xăng | Cơ năng làm bánh xe quay chuyển động | Nhiệt động cơ quá nóng + tiếng ồn ống bô xe | Bảo dưỡng thay dầu nhớt định kì, đi đều ga |
| Củ sạc điện thoại pin | Điện năng nạp vào pin điện thoại | Nhiệt năng làm nóng củ sạc và dây dẫn | Rút củ sạc sau khi pin đầy, dùng sạc chính hãng |
| Ấm đun nước siêu tốc | Nhiệt năng truyền vào đun sôi nước | Nhiệt toả ra vỏ ấm làm nóng không khí xung quanh | Đậy kín nắp, vệ sinh sạch cặn đáy ấm định kì |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Trong mọi quá trình biến đổi năng lượng, tổng năng lượng luôn được phân chia thành hai phần: năng lượng có ích và năng lượng hao phí.
- Kiến thức then chốt 2: Năng lượng có ích là phần năng lượng đáp ứng đúng mục đích sử dụng mong muốn của con người (quạt quay sinh gió cơ năng, bóng đèn thắp sáng quang năng).
- Kiến thức then chốt 3: Năng lượng hao phí là phần năng lượng vô ích, không mong muốn xuất hiện trong quá trình vận hành thiết bị, thường toả ra dưới dạng nhiệt năng hoặc âm thanh do ma sát.
- Kiến thức then chốt 4: Ví dụ năng lượng hao phí: xe máy chạy nhiệt động cơ nóng lên và tiếng ồn ống xả; củ sạc điện thoại bị nóng khi cắm sạc pin.
- Kiến thức then chốt 5: Biện pháp làm giảm năng lượng hao phí: tra dầu mỡ bôi trơn các khớp quay động cơ, sử dụng bóng đèn LED thay cho đèn sợi đốt toả nhiệt cao, bảo dưỡng máy móc định kì.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Trong mọi quá trình biến đổi năng lượng, tổng năng lượng luôn được phân chia thành hai phần: năng lượng có ích và năng lượng hao phí.
- Năng lượng có ích là phần năng lượng đáp ứng đúng mục đích sử dụng mong muốn của con người (quạt quay sinh gió cơ năng, bóng đèn thắp sáng quang năng).
- Năng lượng hao phí là phần năng lượng vô ích, không mong muốn xuất hiện trong quá trình vận hành thiết bị, thường toả ra dưới dạng nhiệt năng hoặc âm thanh do ma sát.
- Ví dụ năng lượng hao phí: xe máy chạy nhiệt động cơ nóng lên và tiếng ồn ống xả; củ sạc điện thoại bị nóng khi cắm sạc pin.
- Biện pháp làm giảm năng lượng hao phí: tra dầu mỡ bôi trơn các khớp quay động cơ, sử dụng bóng đèn LED thay cho đèn sợi đốt toả nhiệt cao, bảo dưỡng máy móc định kì.