Khoa học tự nhiên lớp 6 · KNTT · Chương 7
Lý thuyết KHTN 6 Bài 28: Thực hành: Làm sữa chua và quan sát vi khuẩn
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 6 Bài 28: Thực hành: Làm sữa chua và quan sát vi khuẩn theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức định nghĩa, thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Chuẩn bị
1. Thiết bị, dụng cụ
- Kính hiển vi có vật kính 10x và 40x
- Bộ lam kính và lamen
- Ống nhỏ giọt
- Nhiệt kế
- Giấy thấm
- Cốc 1,2 lit
- Thìa trộn
- Nước cất
- Cốc thủy tinh
- Ấm đun nước
- Thùng xốp có nắp
- Lọ thủy tinh nhỏ có nắp
2. Nguyên liệu, mẫu vật
- Hai hộp sữa chua không đường để ở nhiệt độ phòng (khoảng 25˚C trước khi thực hiện 1 – 2 giờ).
- Một hộp sữa đặc có đường (380 gam)
- Nước lọc hoặc sữa tươi tiệt trùng (1 lit)
II. Tiến hành
1. Quan sát tế bào vi khuẩn trong sữa chua
a, Chuẩn bị lam kính chứa mẫu vật
b, Quan sát bằng kính hiển vi
- Bước 1: Đặt lam kính đã chuẩn bị lên bàn kính của kính hiển vi và nhìn từ ngoài (chưa qua thị kính) để điều chính cho vùng có mẫu vật trên lam kính vào giữa vùng sáng.
- Bước 2: Quan sát toàn bộ lam kính ở vật kính 10x để bước đầu xác định vị trí có nhiều vi khuẩn.
- Bước 3: Chỉnh vùng có nhiều vi khuẩn vào giữa trường kính và chuyển sang quan sát ở vật kính 40x để quan sát rõ hơn hình dạng của vi khuẩn.
2. Làm sữa chua
- Bước 1: Đun sôi 1 lit nước sau đó để nguội đến khoảng 50˚C
- Bước 2: Đổ hỗ hợp sữa đặc vào cốc đựng rồi thêm nước ấm vào để đạt 1 lit, trộn đều để sữa đặc tan hết. Sau đó đổ thêm hộp sữa chua vào hỗ hợp đã pha và tiếp tục trộn đều.
- Bước 3: Rót toàn bộ hỗn hợp thu được vào các lọ thủy tinh sạch đã chuẩn bị, đặt vào thùng xốp và đậy nắp lại để giữ ấm từ 10 – 12 giờ.
- Sau thời gian ủ ấm, lấy sản phẩm ra và bảo quản trong tủ lạnh.
III. Báo cáo
- Hoàn thành báo cáo theo mẫu
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Giai đoạn làm sữa chua | Nhiệt độ & Thời gian | Hiện tượng sinh hoá diễn ra | Yêu cầu kĩ thuật quyết định thành bại |
|---|---|---|---|
| Chuẩn bị môi trường | Khoảng 40°C - 45°C | Hoà tan sữa chua cái vào sữa đặc đã pha loãng | Không dùng nước sôi > 50°C làm chết men vi khuẩn |
| Ủ ấm lên men | Ủ 40°C - 42°C trong 6 - 8 giờ | Vi khuẩn lactic phân giải lactose thành acid lactic | Giữ nhiệt độ ổn định, đậy kín, không lắc mạnh hũ |
| Đông tụ protein | Cuối giai đoạn ủ ấm | Acid lactic hạ pH sữa làm casein đông tụ sánh mịn | Sữa chua dẻo mịn, mùi thơm chua thanh tự nhiên |
| Bảo quản lạnh | Nhiệt độ 4°C - 8°C trong tủ lạnh | Ức chế hoạt động vi khuẩn, làm chậm quá trình chua gắt | Bảo quản dùng được từ 5 đến 7 ngày |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Nguyên tắc làm sữa chua: vi khuẩn lên men lactic (Lactobacillus) chuyển hoá đường lactose trong sữa thành acid lactic, làm protein sữa đông tụ tạo vị chua thanh dịu và kết cấu sánh mịn.
- Kiến thức then chốt 2: Quy trình làm sữa chua: pha sữa đặc với nước sôi và nước ấm đạt nhiệt độ khoảng 40° - 45°C, cho men mồi (hộp sữa chua cái), khuấy đều, ủ ấm từ 6 đến 8 giờ.
- Kiến thức then chốt 3: Cách làm tiêu bản vi khuẩn sữa chua: lấy que cấy hoặc tăm chấm một lượng nhỏ dịch sữa chua, phết lên lam kính, hong khô, nhuộm xanh methylene trong 1 - 2 phút, rửa nhẹ dưới vòi nước cất, thấm khô.
- Kiến thức then chốt 4: Quan sát vi khuẩn lactic dưới kính hiển vi ở vật kính 40x hoặc 100x: nhìn thấy các chuỗi vi khuẩn hình que ngắn xếp nối tiếp nhau hoặc tụ thành đám nhỏ.
- Kiến thức then chốt 5: Lưu ý an toàn và vệ sinh: tiệt trùng dụng cụ trước khi làm sữa chua, không dùng nước quá nóng (> 50°C) làm chết men vi khuẩn.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Nguyên tắc làm sữa chua: vi khuẩn lên men lactic (Lactobacillus) chuyển hoá đường lactose trong sữa thành acid lactic, làm protein sữa đông tụ tạo vị chua thanh dịu và kết cấu sánh mịn.
- Quy trình làm sữa chua: pha sữa đặc với nước sôi và nước ấm đạt nhiệt độ khoảng 40° - 45°C, cho men mồi (hộp sữa chua cái), khuấy đều, ủ ấm từ 6 đến 8 giờ.
- Cách làm tiêu bản vi khuẩn sữa chua: lấy que cấy hoặc tăm chấm một lượng nhỏ dịch sữa chua, phết lên lam kính, hong khô, nhuộm xanh methylene trong 1 - 2 phút, rửa nhẹ dưới vòi nước cất, thấm khô.
- Quan sát vi khuẩn lactic dưới kính hiển vi ở vật kính 40x hoặc 100x: nhìn thấy các chuỗi vi khuẩn hình que ngắn xếp nối tiếp nhau hoặc tụ thành đám nhỏ.
- Lưu ý an toàn và vệ sinh: tiệt trùng dụng cụ trước khi làm sữa chua, không dùng nước quá nóng (> 50°C) làm chết men vi khuẩn.