Khoa học tự nhiên lớp 6 · KNTT · Chương 7
Lý thuyết KHTN 6 Bài 38: Đa dạng sinh học
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 6 Bài 38: Đa dạng sinh học theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức định nghĩa, thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Đa dạng sinh học là gì?
- Đa dạng sinh học là sự phong phú của nhiều dạng, loài và các biến dị di truyền của mọi sinh vật trong đời sống tự nhiên.
- Đa dạng sinh học biểu thị rõ nét nhất ở số lượng loài sinh vật.
II. Vai trò của đa dạng sinh học
1. Vai trò của đa dạng sinh học trong tự nhiên
- Đa dạng sinh học giúp duy trì và ổn định sự sống trên Trái Đất.
- Rừng tự nhiên có vai trò điều hòa khí hậu, bảo vệ đất và nước trong tự nhiên, hạn chế hiện tượng sạt lở, xói mòn, lũ quét.
- Rừng còn là nơi ở của các loài động vật hoang dã.
- Nấm phân hủy xác các loài sinh vật và chất thải hữu cơ thành những chất đơn giản giúp đất màu mỡ và làm sạch môi trường.
2. Vai trò của đa dạng sinhh học đối với con người
- Cung cấp ổn định nguồn nước, lương thực, thực phẩm; đồng thời tạo ra môi trường sống thuận lợi cho con người.
- Tạo nên các cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp phục vụ nhu cầu tham quan giải trí, nghỉ dưỡng của con người.
- Giúp con người thích ứng với biến đổi khí hậu thông qua việc làm giảm ảnh hưởng của thiên tai và khí hậu khắc nghiệt.
III. Nguyên nhân gây suy giảm đa dạng sinh học và hậu quả
1. Nguyên nhân
- Lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật
- Săn bắt, buôn bán động vật hoang dã
- Nạn chặt phá rừng bừa bãi
- Cháy rừng
- Ảnh hưởng của thiên tai (núi lửa phun, bão, động đất…)
2. Hậu quả
- Rừng bị tàn phá và trở thành đồi trọc
- Động vật không còn nguồn cung cấp thức ăn và nơi cư trú dẫn tới diệt vong
- Gây ra biến đổi khí hậu (bão, lũ quét, hạn hán…)
- Gây xói mòn, sạt lở đất
IV. Bảo vệ đa dạng sinh học
- Bảo vệ đa dạng sinh học chính là bảo vệ cuộc sống của con người.
- Đây là việ làm cấp bách, cần thiết, đòi hỏi sự chung tay góp sức của mọi người và của các quốc gia trên thế giới.
- Biện pháp:
+ Trồng rừng
+ Xây dựng hệ thống các vường quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên
+ Nghiêm cấm săn bắt, buôn bán, tiêu thụ sản phẩm từ các loài động thực vật quý hiếm
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Cấp độ đa dạng sinh học | Nội dung cốt lõi | Vai trò đối với sinh quyển | Hành động bảo tồn thiết thực |
|---|---|---|---|
| Đa dạng loài | Sự phong phú về số lượng loài sinh vật trong sinh cảnh | Đảm bảo sự cân bằng chuỗi thức ăn, chống dịch bệnh | Cấm săn bắt động vật quý hiếm, thành lập vườn quốc gia |
| Đa dạng di truyền (nguồn gen) | Sự phong phú về vốn gen cá thể trong mỗi loài | Giúp sinh vật thích nghi tốt với biến đổi khí hậu | Lưu trữ ngân hàng hạt giống, tinh đông lạnh nguồn gen |
| Đa dạng hệ sinh thái | Sự phong phú các sinh cảnh: rừng mưa, ngập mặn, rạn san hô | Điều hoà khí hậu toàn cầu, chống bão lũ xói mòn | Trồng rừng phòng hộ, nghiêm cấm khai thác san hô |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Đa dạng sinh học là sự phong phú về số lượng loài, số lượng cá thể trong mỗi loài và sự đa dạng của các hệ sinh thái trên Trái Đất.
- Kiến thức then chốt 2: Ba cấp độ của đa dạng sinh học: đa dạng di truyền (nguồn gen), đa dạng loài và đa dạng hệ sinh thái (rừng mưa nhiệt đới, sa mạc, vùng ngập nước, rạn san hô).
- Kiến thức then chốt 3: Vai trò to lớn của đa dạng sinh học: bảo đảm sự cân bằng của sinh quyển, cung cấp nguồn lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, vật liệu xây dựng và điều hoà vi khí hậu.
- Kiến thức then chốt 4: Nguyên nhân làm suy giảm đa dạng sinh học: nạn phá rừng, săn bắt buôn bán động vật hoang dã trái phép, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu toàn cầu.
- Kiến thức then chốt 5: Các biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học: xây dựng các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, nghiêm cấm săn bắt động vật nguy cấp, trồng rừng và tuyên truyền ý thức cộng đồng.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Đa dạng sinh học là sự phong phú về số lượng loài, số lượng cá thể trong mỗi loài và sự đa dạng của các hệ sinh thái trên Trái Đất.
- Ba cấp độ của đa dạng sinh học: đa dạng di truyền (nguồn gen), đa dạng loài và đa dạng hệ sinh thái (rừng mưa nhiệt đới, sa mạc, vùng ngập nước, rạn san hô).
- Vai trò to lớn của đa dạng sinh học: bảo đảm sự cân bằng của sinh quyển, cung cấp nguồn lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, vật liệu xây dựng và điều hoà vi khí hậu.
- Nguyên nhân làm suy giảm đa dạng sinh học: nạn phá rừng, săn bắt buôn bán động vật hoang dã trái phép, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu toàn cầu.
- Các biện pháp bảo vệ đa dạng sinh học: xây dựng các vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, nghiêm cấm săn bắt động vật nguy cấp, trồng rừng và tuyên truyền ý thức cộng đồng.