Khoa học tự nhiên lớp 6 · KNTT · Chương 8
Lý thuyết KHTN 6 Bài 43: Trọng lượng, lực hấp dẫn
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 6 Bài 43: Trọng lượng, lực hấp dẫn theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức định nghĩa, thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Lực hút của Trái Đất
Khi thả một vật đang cầm trên tay thì vật đó rơi xuống do chịu tác dụng bởi lực hút của Trái Đất.
Thả viên phấn từ trên cao rơi xuống đất nhờ lực hút của Trái đất
II. Trọng lượng và lực hút của Trái Đất
- Độ lớn lực hút của Trái Đất tác dụng lên một vật được gọi là trọng lượng của vật đó.
- Trọng lượng thường được kí hiệu bằng chữ P.
- Đơn vị đo trọng lượng là đơn vị đo lực (N).
Ví dụ:
III. Trọng lượng và khối lượng
- Khối lượng của vật càng lớn thì trọng lượng của vật càng lớn.
IV. Lực hấp dẫn
- Lực hút của các vật có khối lượng gọi là lực hấp dẫn.
Ví dụ:
- Độ lớn lực hấp dẫn phụ thuộc vào khối lượng của các vật.
Ví dụ:
Cùng là một quyển sách có khối lượng 0,2 kg, nhưng:
+ Đặt quyển sách trên Trái Đất: độ lớn lực hấp dẫn của Trái Đất tác dụng lên quyển sách là 1,9 N.
+ Đặt quyển sách trên Mặt Trăng: độ lớn lực hấp dẫn của Mặt Trăng tác dụng lên quyển sách là 0,3 N.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Đặc điểm so sánh | Khối lượng (m) | Trọng lượng (P) |
|---|---|---|
| Định nghĩa | Chỉ lượng chất chứa trong vật thể | Độ lớn của trọng lực tác dụng lên vật |
| Bản chất đại lượng | Đại lượng vô hướng, không phụ thuộc vị trí | Đại lượng vectơ đặc trưng cho độ lớn của lực hút Trái Đất |
| Đơn vị đo chuẩn | Kilôgam (kí hiệu: kg) | Niutơn (kí hiệu: N) |
| Dụng cụ đo | Cân đòn, cân đồng hồ, cân điện tử | Lực kế lò xo |
| Sự thay đổi theo vị trí | Không thay đổi khi đem vật lên Mặt Trăng hay vũ trụ | Thay đổi theo gia tốc trọng trường (trên Mặt Trăng P chỉ bằng 1/6 ở Trái Đất) |
| Công thức liên hệ | m = P / 10 (trên bề mặt Trái Đất) | P xấp xỉ 10 x m (hoặc P = 9,8 x m) |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Lực hấp dẫn là lực hút lẫn nhau giữa mọi vật thể có khối lượng trong vũ trụ; khối lượng của các vật càng lớn thì lực hấp dẫn giữa chúng càng mạnh.
- Kiến thức then chốt 2: Trọng lực là lực hấp dẫn do Trái Đất tác dụng lên mọi vật thể ở trên hoặc xung quanh Trái Đất.
- Kiến thức then chốt 3: Đặc điểm của trọng lực: phương thẳng đứng, chiều luôn hướng về phía tâm của Trái Đất (từ trên xuống dưới).
- Kiến thức then chốt 4: Trọng lượng (P) là độ lớn của trọng lực tác dụng lên vật; đơn vị đo trọng lượng là Niutơn (N).
- Kiến thức then chốt 5: Mối liên hệ giữa trọng lượng và khối lượng: trên bề mặt Trái Đất, một vật có khối lượng m (tính bằng kg) thì có trọng lượng xấp xỉ P = 10 x m (hoặc P = 9,8 x m).
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Lực hấp dẫn là lực hút lẫn nhau giữa mọi vật thể có khối lượng trong vũ trụ; khối lượng của các vật càng lớn thì lực hấp dẫn giữa chúng càng mạnh.
- Trọng lực là lực hấp dẫn do Trái Đất tác dụng lên mọi vật thể ở trên hoặc xung quanh Trái Đất.
- Đặc điểm của trọng lực: phương thẳng đứng, chiều luôn hướng về phía tâm của Trái Đất (từ trên xuống dưới).
- Trọng lượng (P) là độ lớn của trọng lực tác dụng lên vật; đơn vị đo trọng lượng là Niutơn (N).
- Mối liên hệ giữa trọng lượng và khối lượng: trên bề mặt Trái Đất, một vật có khối lượng m (tính bằng kg) thì có trọng lượng xấp xỉ P = 10 x m (hoặc P = 9,8 x m).