Khoa học tự nhiên lớp 6 · KNTT · Chương 9
Lý thuyết KHTN 6 Bài 48: Sự chuyển hóa năng lượng
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 6 Bài 48: Sự chuyển hóa năng lượng theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức định nghĩa, thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Chuyển hóa năng lượng
Năng lượng có thể chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác.
Ví dụ:
II. Định luật bảo toàn năng lượng
- Năng lượng có thể truyền từ vật này sang vật khác.
Rót nước vào cốc nước đá. Nước đã truyền nhiệt năng cho đá làm đá tan.
- Định luật bảo toàn năng lượng: “Năng lượng không tự sinh ra hoặc tự mất đi mà chỉ chuyển hóa từ dạng này sang dạng khác hoặc từ vật này sang vật khác”.
Ví dụ:
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Thiết bị / Hiện tượng | Năng lượng ban đầu cung cấp | Dạng năng lượng có ích tạo ra | Dạng năng lượng hao phí toả ra |
|---|---|---|---|
| Quạt điện gia đình | Điện năng | Cơ năng (làm cánh quạt quay thổi gió mát) | Nhiệt năng làm nóng động cơ + Âm thanh ù ù |
| Bóng đèn LED chiếu sáng | Điện năng | Quang năng (phát ra ánh sáng chiếu sáng) | Nhiệt năng toả ra môi trường xung quanh |
| Bếp gas đun nấu | Hoá năng trong khí gas LPG | Nhiệt năng (làm nóng và chín thức ăn) | Quang năng + Nhiệt năng thất thoát ra không khí |
| Người chạy bộ thể dục | Hoá năng tích luỹ trong thức ăn | Cơ năng (chuyển động của cơ bắp đôi chân) | Nhiệt năng làm nóng cơ thể và toát mồ hôi |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Năng lượng không tự nhiên sinh ra cũng không tự nhiên mất đi, nó chỉ có thể chuyển hoá từ dạng này sang dạng khác hoặc truyền từ vật này sang vật khác (Định luật bảo toàn năng lượng).
- Kiến thức then chốt 2: Ví dụ chuyển hoá năng lượng trong đời sống: quạt điện chuyển điện năng thành cơ năng (cánh quạt quay) và nhiệt năng; bếp gas chuyển hoá năng trong khí gas thành nhiệt năng và quang năng.
- Kiến thức then chốt 3: Quá trình chuyển hoá năng lượng trong cơ thể sinh vật: hoá năng tích luỹ trong thức ăn qua hô hấp chuyển hoá thành nhiệt năng giữ ấm cơ thể và cơ năng giúp cơ bắp vận động.
- Kiến thức then chốt 4: Sự chuyển hoá thế năng thành động năng: khi thả một quả bóng từ trên cao rơi xuống, thế năng giảm dần và chuyển hoá thành động năng tăng dần của quả bóng.
- Kiến thức then chốt 5: Hiệu suất chuyển hoá năng lượng: tỉ số giữa năng lượng có ích thu được và tổng năng lượng ban đầu cung cấp cho hệ thống.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Năng lượng không tự nhiên sinh ra cũng không tự nhiên mất đi, nó chỉ có thể chuyển hoá từ dạng này sang dạng khác hoặc truyền từ vật này sang vật khác (Định luật bảo toàn năng lượng).
- Ví dụ chuyển hoá năng lượng trong đời sống: quạt điện chuyển điện năng thành cơ năng (cánh quạt quay) và nhiệt năng; bếp gas chuyển hoá năng trong khí gas thành nhiệt năng và quang năng.
- Quá trình chuyển hoá năng lượng trong cơ thể sinh vật: hoá năng tích luỹ trong thức ăn qua hô hấp chuyển hoá thành nhiệt năng giữ ấm cơ thể và cơ năng giúp cơ bắp vận động.
- Sự chuyển hoá thế năng thành động năng: khi thả một quả bóng từ trên cao rơi xuống, thế năng giảm dần và chuyển hoá thành động năng tăng dần của quả bóng.
- Hiệu suất chuyển hoá năng lượng: tỉ số giữa năng lượng có ích thu được và tổng năng lượng ban đầu cung cấp cho hệ thống.
Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học
Phát biểu Định luật bảo toàn năng lượng.
Năng lượng không tự nhiên sinh ra cũng không tự nhiên mất đi, nó chỉ có thể chuyển hoá từ dạng này sang dạng khác hoặc truyền từ vật này sang vật khác.
Phân tích sự chuyển hoá năng lượng khi một chiếc quạt bàn đang hoạt động.
Khi quạt bàn hoạt động, nguồn điện năng cung cấp từ ổ cắm điện được chuyển hoá thành cơ năng (làm cánh quạt quay tạo luồng gió mát) và một phần bị chuyển hoá thành nhiệt năng (làm nóng mô tơ) cùng âm năng (tiếng gió ù ù).
Khi thả một quả bóng cao su rơi từ trên cao xuống đất, thế năng và động năng của quả bóng biến đổi thế nào?
Trong quá trình quả bóng rơi xuống, độ cao của bóng giảm dần nên thế năng hấp dẫn giảm dần; đồng thời vận tốc rơi tăng dần nên động năng của bóng tăng dần. Thế năng đã chuyển hoá thành động năng của quả bóng.
Quá trình quang hợp của cây xanh là sự chuyển hoá giữa những dạng năng lượng nào?
Đó là sự chuyển hoá từ Quang năng (năng lượng ánh sáng Mặt Trời do chất diệp lục hấp thu) thành Hoá năng tích luỹ trong các liên kết phân tử của chất hữu cơ (tinh bột, đường).
Đề luyện tập theo bài
Bài 48: Sự chuyển hóa năng lượng - Đề 1 (Nhận biết)28 câu hỏi · Nhận biết
Làm đềBài 48: Sự chuyển hóa năng lượng - Đề 2 (Thông hiểu)28 câu hỏi · Thông hiểu
Làm đềBài 48: Sự chuyển hóa năng lượng - Đề 3 (Vận dụng)28 câu hỏi · Vận dụng
Làm đềBài 48: Sự chuyển hóa năng lượng - Đề 4 (Tổng hợp)28 câu hỏi · Vận dụng cao
Làm đềBài 48: Sự chuyển hóa năng lượng - Đề 5 (Nâng cao)28 câu hỏi · Tổng hợp
Làm đề