MasterSchool

Khoa học tự nhiên lớp 6 · KNTT · Chương 6

Lý thuyết KHTN 6 Bài 24: Thực hành: Quan sát và mô tả cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào

Chương 6: Từ tế bào đến cơ thể · Kết nối tri thức với cuộc sống

Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 6 Bài 24: Thực hành: Quan sát và mô tả cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức định nghĩa, thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.

Lớp

I. Chuẩn bị

1. Thiết bị, dụng cụ

- Lam kính

- Lamen

- Cốc đong

- Kính hiển vi có vật kính 10x. 40x

- Ống nhỏ giọt

- Giấy thấm

2. Mẫu vật

- Nước ao (hồ) hoặc nước trong môi trường nuôi.

- Mô hình, tranh, ảnh giải phẫu một số hệ cơ quan ở cơ thể người.

- Một số loài thực vật có hình thái các cơ quan khác nhau như cây lúa (hoặc hành), cây rau ngót, cây bưởi nhỏ,… hoặc tranh, ảnh của một số loại cây.

II. Cách tiến hành

1. Làm tiêu bản và quan sát cơ thể đơn bào trong nước ao (hồ)

- Bước 1: Dùng thìa khuấy đều nước ao (hồ) trong cốc

- Bước 2: Dùng ống nhỏ giọt hút lấy một giọt nước ao (hồ) lên lam kính rồi đậy bằng lamen

- Bước 3: Dùng giấy thấm hút phần nước tràn ra ngoài lamen

- Bước 4: Quan sát tiêu bản bằng kính hiển vi

2. Quan sát mô hình hoặc tranh, ảnh cấu tạo một số hệ cơ quan của cơ thể người 

- Quan sát mô hình, tranh, ảnh đã chuẩn bị hoặc hình 24.3, nêu tên và xác định vị trí một số cơ quan cấu tạo nên mỗi hệ cơ quan trong hình.

Thực hành: Quan sát và mô tả cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào
Hình 1: Thực hành: Quan sát và mô tả cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào

Thực hành: Quan sát và mô tả cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào
Hình 1: Thực hành: Quan sát và mô tả cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào

3. Quan sát các cơ quan của thực vật

- Quan sát các cây trên tranh, ảnh hoặc mẫu vật. Xác định vị trí và gọi tên các cơ quan của cây.

III. Thu hoạch

- Hoàn thành báo cáo theo mẫu

Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm

Đại diện quan sát Cấp độ tổ chức Cơ quan di chuyển / chức năng Phương thức dinh dưỡng
Trùng giày Cơ thể đơn bào nhân thực Hàng ngàn lông bơi quanh màng tế bào Dị dưỡng nuốt vi khuẩn qua rãnh miệng
Trùng roi xanh Cơ thể đơn bào nhân thực 1 roi dài ở đầu trước quất xoáy nước Tự dưỡng quang hợp khi sáng, dị dưỡng khi tối
Cây có hoa (Cây ổi) Cơ thể đa bào bậc cao Rễ bám đất, cành vươn cao đón nắng Tự dưỡng quang hợp hoàn toàn
Con người Cơ thể đa bào tiến hoá cao nhất Hệ cơ xương phối hợp vận động linh hoạt Dị dưỡng tiêu thụ thức ăn đa dạng

Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"

📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:

  • Kiến thức then chốt 1: Mục tiêu thực hành: quan sát và nhận biết được hình thái của cơ thể đơn bào (trùng giày, trùng roi, vi khuẩn) và cấu tạo các cấp độ của cơ thể đa bào trên tranh ảnh/tiêu bản.
  • Kiến thức then chốt 2: Quan sát cơ thể đơn bào: lấy giọt nước rơm ngâm đặt lên lam kính, thêm sợi bông gòn để hãm chuyển động của sinh vật, đậy lamen và quan sát ở độ phóng đại thích hợp.
  • Kiến thức then chốt 3: Nhận diện trùng giày: hình chiếc giày, di chuyển nhanh bằng các lông bơi xung quanh mép cơ thể, có nhân lớn, nhân nhỏ và không bào co bóp.
  • Kiến thức then chốt 4: Quan sát mô hình cơ thể đa bào: chỉ rõ các cơ quan sinh dưỡng (rễ, thân, lá) và cơ quan sinh sản (hoa, quả, hạt) của cây có hoa.
  • Kiến thức then chốt 5: Mô tả vị trí các cơ quan chính trong cơ thể người: não trong hộp sọ, tim và phổi trong lồng ngực, dạ dày, gan, ruột non, thận trong khoang bụng.

🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)

  • Mục tiêu thực hành: quan sát và nhận biết được hình thái của cơ thể đơn bào (trùng giày, trùng roi, vi khuẩn) và cấu tạo các cấp độ của cơ thể đa bào trên tranh ảnh/tiêu bản.
  • Quan sát cơ thể đơn bào: lấy giọt nước rơm ngâm đặt lên lam kính, thêm sợi bông gòn để hãm chuyển động của sinh vật, đậy lamen và quan sát ở độ phóng đại thích hợp.
  • Nhận diện trùng giày: hình chiếc giày, di chuyển nhanh bằng các lông bơi xung quanh mép cơ thể, có nhân lớn, nhân nhỏ và không bào co bóp.
  • Quan sát mô hình cơ thể đa bào: chỉ rõ các cơ quan sinh dưỡng (rễ, thân, lá) và cơ quan sinh sản (hoa, quả, hạt) của cây có hoa.
  • Mô tả vị trí các cơ quan chính trong cơ thể người: não trong hộp sọ, tim và phổi trong lồng ngực, dạ dày, gan, ruột non, thận trong khoang bụng.

Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học

Khi quan sát giọt nước rơm ngâm dưới kính hiển vi, làm thế nào để giảm tốc độ bơi của trùng giày?
Trùng giày bơi rất nhanh nhờ hệ thống lông bơi. Để hãm tốc độ, ta đặt vài sợi bông gòn (sợi cotton) mảnh lên giọt nước trước khi đậy lamen. Mạng lưới sợi bông sẽ tạo chướng ngại vật giữ trùng giày bơi chậm lại trong các ngóc ngách để quan sát rõ.
Mô tả hình dạng và cấu tạo nhận diện của trùng giày dưới kính hiển vi.
Trùng giày có hình thoi thuôn dài một đầu to một đầu nhỏ giống chiếc giày đế bệt, di chuyển xoay tròn lướt nhanh bằng các lông bơi bao quanh cơ thể. Bên trong có nhân lớn hình hạt đậu, nhân nhỏ và hai không bào co bóp hình hoa khế ở hai đầu.
Kể tên các cơ quan sinh dưỡng và cơ quan sinh sản của cây xanh có hoa.
Cơ quan sinh dưỡng gồm: rễ (hút nước và muối khoáng), thân (vận chuyển các chất và nâng đỡ), lá (quang hợp). Cơ quan sinh sản gồm: hoa (thụ phấn), quả (bảo vệ hạt) và hạt (nảy mầm duy trì nòi giống).
Nêu vị trí và vai trò của quả tim và hai lá phổi trong cơ thể người.
Tim và hai lá phổi nằm an toàn bên trong khoang ngực được bảo vệ bởi lồng xương sườn. Hai lá phổi thực hiện trao đổi khí (lấy O2 vào máu và thải CO2 ra ngoài); quả tim hoạt động như một chiếc máy bơm co bóp liên tục đẩy máu giàu O2 đi nuôi khắp cơ thể.

Đề luyện tập theo bài