Khoa học tự nhiên lớp 6 · KNTT · Chương 7
Lý thuyết KHTN 6 Bài 35: Thực hành: Quan sát và phân biệt một số nhóm thực vật
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 6 Bài 35: Thực hành: Quan sát và phân biệt một số nhóm thực vật theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức định nghĩa, thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Chuẩn bị
1. Thiết bị, dụng cụ
- Kính hiển vi có vật kính 10x và 40x
- Kính lúp
- Dao lam
- Nước cất
- Kim mũi mác
- Ống nhỏ giọt
- Lam kính
- Lamen
2. Mẫu vật
- Rêu tường: mẫu vật thật hoặc ảnh cây có đủ rễ, thân, lá và túi bào tử.
- Dương xỉ, cỏ bợ: cây có đủ rễ, thân, lá non, lá già có ổ túi bào tử/quả bào tử hoặc tranh, ảnh minh họa.
- Thông: cành thông mang cả hai loại nón đực và nón cái hoặc ảnh cây thông có thân, lá, nón đực, nón cái.
- Bí ngô: quả bí ngô đã già hoặc ảnh bổ đôi quả bí. Ảnh cây bí ngô có hoa, quả, rễ, thân, lá. Có thể sử dụng mẫu vật khác thuộc ngành hạt kín.
II. Cách tiến hành
1. Quan sát đại diện thực vật không có mạch
- Sử dụng kính lúp để quan sát các cơ quan của cây rêu: rễ, thân, lá và vị trí của bào tử trên mẫu vật thật hoặc quan sát trên tranh, ảnh.
- Quan sát thân có phân nhánh hay không.
- Dùng dao lam cắt một lát cắt mỏng ngang thân cây rêu (nếu có), đặt lát cắt lên lam kính, nhỏ một giọt nước cất lên trên mẫu vật và đậy lại bằng lamen.
- Đặt mẫu lên bàn kính của kính hiển vi và quan sát ở vật kính 10x và 40x.
- Quan sát thân cây có mạch dẫn hay không.
2. Quan sát đại diện ngành Dương xỉ
- Quan sát, xác định được các bộ phận của cây dương xỉ: rễ, thân, lá.
- Quan sát đặc điểm của lá non cây dươn xỉ.
- Tìm và chỉ ra vị trí ổ bào tử của dương xỉ hoặc quả bào tử của cây rau bợ.
3. Quan sát đại diện ngành Hạt trần
- Sử dụng tranh, ảnh hoặc mẫu vật thật quan sát hình thái của cây thông: rễ, thân (thân gỗ hay thân bò,…), lá (hình dạng, kích thước).
- Quan sát và xác định cơ quan sinh sản trên mẫu vật hoặc trên tranh, ảnh. Nón đực mọc thành cụm, nhỏ, màu vàng; nón cái mọc riêng rẽ, lớn hơn nón đực.
- Quan sát vị trí của hạt thông (được bao bọc hay lộ ra ngoài)
4. Quan sát đại diện ngành Hạt kín
- Sử dụng hình ảnh cây bí ngô (hoặc cây khác thuộc ngành hạt kín) có hoa, quả, rễ, thân, lá; hình ảnh quả bí ngô bổ đôi hoặc mẫu quả thật.
- Quan sát cơ quan sinh sản (hoa): hoa bí ngô có hoa đực, hoa cái.
- Quan sát vị trí của hạt (bên trong hay bên ngoài quả).
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Nhóm cây thực hành | Đặc điểm rễ & thân | Đặc điểm của lá | Cơ quan sinh sản quan sát được |
|---|---|---|---|
| Rêu tường | Rễ giả dạng sợi, thân ngắn không phân cành | Lá nhỏ li ti một lớp tế bào không gân | Cuống mang túi bào tử mọc vươn cao ở ngọn |
| Cây dương xỉ | Rễ chùm thật, thân ngầm dưới đất | Lá kép lông chim, lá non cuộn tròn hình móc câu | Các đốm nâu đen (ổ túi bào tử) mặt dưới lá già |
| Cây thông (Hạt trần) | Rễ cọc to khoẻ, thân gỗ cao to vỏ nứt nẻ | Lá kim mọc chùm 2 hoặc 3 lá | Nón đực nhỏ mọc cụm, nón cái to hoá gỗ mang hạt trần |
| Cây hoa hồng (Hạt kín) | Rễ cọc phân nhánh, thân bụi có gai | Lá kép mép có răng cưa, gân lá hình mạng | Hoa có cánh rực rỡ, nhị và nhuỵ tạo bầu quả bọc hạt |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Mục tiêu thực hành: củng cố kĩ năng nhận dạng và phân loại các đại diện tiêu biểu của 4 nhóm thực vật chính ngoài tự nhiên.
- Kiến thức then chốt 2: Quan sát cây rêu tường: cây nhỏ bé mọc sát nhau thành thảm xanh nơi ẩm ướt, có rễ giả bám, thân và lá nhỏ chưa có gân và mạch dẫn; ngọn mang túi bào tử có nắp đậy.
- Kiến thức then chốt 3: Quan sát cây dương xỉ: có rễ, thân, lá thật với mạch dẫn; lá non thường cuộn tròn ở đầu; mặt dưới lá già có các ổ túi bào tử xếp thành hàng màu nâu.
- Kiến thức then chốt 4: Quan sát cây hạt trần (cây thông, trắc bách diệp): cây gỗ lớn, lá hình kim, cơ quan sinh sản là nón đực và nón cái; hạt trần nằm trên các vảy nón hở.
- Kiến thức then chốt 5: Quan sát cây hạt kín (cây hoa bưởi, hoa hồng, cà chua): cơ quan sinh dưỡng phát triển đa dạng; có hoa với cánh hoa rực rỡ, hạt nằm kín bên trong bầu quả.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Mục tiêu thực hành: củng cố kĩ năng nhận dạng và phân loại các đại diện tiêu biểu của 4 nhóm thực vật chính ngoài tự nhiên.
- Quan sát cây rêu tường: cây nhỏ bé mọc sát nhau thành thảm xanh nơi ẩm ướt, có rễ giả bám, thân và lá nhỏ chưa có gân và mạch dẫn; ngọn mang túi bào tử có nắp đậy.
- Quan sát cây dương xỉ: có rễ, thân, lá thật với mạch dẫn; lá non thường cuộn tròn ở đầu; mặt dưới lá già có các ổ túi bào tử xếp thành hàng màu nâu.
- Quan sát cây hạt trần (cây thông, trắc bách diệp): cây gỗ lớn, lá hình kim, cơ quan sinh sản là nón đực và nón cái; hạt trần nằm trên các vảy nón hở.
- Quan sát cây hạt kín (cây hoa bưởi, hoa hồng, cà chua): cơ quan sinh dưỡng phát triển đa dạng; có hoa với cánh hoa rực rỡ, hạt nằm kín bên trong bầu quả.