Toán học lớp 7 · KNTT · Chương 2
Lý thuyết Toán 7 Bài 5: Làm quen với số thập phân vô hạn tuần hoàn
Tóm tắt lý thuyết Toán 7 Bài 5: Làm quen với số thập phân vô hạn tuần hoàn theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá lý thuyết định nghĩa, định lí, tính chất hình học và đại số, phương pháp giải, hình vẽ minh hoạ, bảng tổng hợp và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Số thập phân vô hạn tuần hoàn
• Số thập phân vô hạn tuần hoàn là số thập phân có phần thập phân lặp lại và phần lặp lại vô hạn.
• Chu kì của số thập phân vô hạn tuần hoàn là phần được lặp lại vô hạn lần.
• Số thập phân hữu hạn là số thập phân như 0,8; 1,25; …
Ví dụ:
Ví dụ:
+ Khi chia 5 cho 18 được thương là 0,2777…, chữ số 7 được lặp lại mãi. Nên 518=0,2777...=0,27là số thập phân vô hạn tuần hoàn với chu kì là 7.
+ Phân số 722=0,31818...=0,318 là số thập phân vô hạn tuần hoàn với chu kì là 18.
+ Phân số −65888=−0,073198198...=−0,073198là số thập phân vô hạn tuần hoàn với chu kì là 198.
Chú ý:
Chú ý:
• Mọi số hữu tỉ đều viết được dưới dạng số thập phân hữu hạn hoặc vô hạn tuần hoàn.
Ví dụ: Số 34=0,75; −1112=−0,916.
II. Làm tròn số thập phân căn cứ vào độ chính xác cho trước
Khi làm tròn số đến một hàng nào đó, kết quả làm tròn có độ chính xác bằng một nửa đơn vị hàng làm tròn.
Ví dụ:
Ví dụ:
+ Làm tròn a = 37,222… đến hàng đơn vị thì được kết quả là 37. Ta viết 37,222… ≈ 37. Ta cũng nói rằng 37 là kết quả làm tròn của a = 37,222… với độ chính xác là 0,5.
+ Làm tròn số 6,5858… đến hàng phần mười ta được kết quả 6,5858… ≈ 6,6 với độ chính xác là 0,05.
+ Để làm tròn số 19,1094 với độ chính xác là 5, ta làm tròn đến hàng chục. Ta được 19,1094 ≈ 20.
Chú ý:
Chú ý:
• Muốn làm tròn số thập phân với độ chính xác cho trước, ta có thể xác định hàng làm tròn thích hợp bằng cách sử dụng bảng dưới đây.
Hàng làm tròn |
Độ chính xác |
Trăm |
50 |
Chục |
5 |
Đơn vị |
0,5 |
Phần mười |
0,05 |
Phần trăm |
0,005 |
Hàng làm tròn
Độ chính xác
Trăm
50
Chục
5
Đơn vị
0,5
Phần mười
0,05
Phần trăm
0,005
Đọc thêm
Đọc thêm
• Nếu một phân số tối giản với mẫu dương mà mẫu không có ước nguyên tố khác 2 và 5 thì phân số đó được viết dưới dạng số thập phân hữu hạn. Ví dụ:
350=32.52=6100=0,06
• Nếu một phân số tối giản với mẫu dương mà mẫu có ước nguyên tố khác 2 và 5 thì phân số đó được viết dưới dạng số thập phân vô hạn tuần hoàn. Ví dụ: 16=12.3=0,1666...
• Mỗi số thập phân vô hạn tuần hoàn biểu diễn một số hữu tỉ. Ví dụ:
0,1=19; 0,01=199; 0,21=2199;0,9=1
III. Bảng phân loại số thập phân hữu hạn và vô hạn tuần hoàn
| Nội dung trọng tâm | Công thức / Kí hiệu | Quy tắc / Định nghĩa | Ví dụ minh họa |
|---|---|---|---|
| Số TP hữu hạn | Phần thập phân có số chữ số hữu hạn | Phân số tối giản mẫu dương chỉ có ước nguyên tố 2 hoặc 5 | ; |
| Số TP vô hạn tuần hoàn | Phần thập phân lặp lại vô hạn chu kì | Phân số tối giản mẫu dương có ước nguyên tố khác 2 và 5 | ; |
| Chu kì của số | Nhóm chữ số lặp lại vô tận | Được viết trong dấu ngoặc đơn ngay sau phần bất thường | có chu kì là 6 |
| Độ dài chu kì | Số chữ số trong một chu kì | Xác định chu kì đơn hay chu kì phức | có độ dài chu kì là 2 chữ số (2 và 7) |
| Chuyển đổi về phân số | Mọi số TP hữu hạn và vô hạn TH đều là số hữu tỉ | Dùng công thức đưa về phân số tối giản | ; |
IV. Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Số thập phân hữu hạn: Nếu một phân số tối giản với mẫu dương không có ước nguyên tố nào khác 2 và 5 thì phân số đó viết được dưới dạng số thập phân hữu hạn (ví dụ ).
- Kiến thức then chốt 2: Số thập phân vô hạn tuần hoàn: Nếu một phân số tối giản với mẫu dương có ước nguyên tố khác 2 và 5 thì phân số đó viết được dưới dạng số thập phân vô hạn tuần hoàn (ví dụ ).
- Kiến thức then chốt 3: Chu kì của số thập phân vô hạn tuần hoàn: Nhóm chữ số lặp đi lặp lại vô hạn lần được gọi là chu kì, được đặt trong dấu ngoặc đơn . Số chữ số trong chu kì là độ dài chu kì.
- Kiến thức then chốt 4: Mọi số hữu tỉ đều được biểu diễn dưới dạng số thập phân hữu hạn hoặc số thập phân vô hạn tuần hoàn.
- Kiến thức then chốt 5: Ngược lại, mọi số thập phân hữu hạn hoặc vô hạn tuần hoàn đều là số hữu tỉ và đều chuyển đổi được về dạng phân số tối giản .
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Số thập phân hữu hạn: Nếu một phân số tối giản với mẫu dương không có ước nguyên tố nào khác 2 và 5 thì phân số đó viết được dưới dạng số thập phân hữu hạn (ví dụ ).
- Số thập phân vô hạn tuần hoàn: Nếu một phân số tối giản với mẫu dương có ước nguyên tố khác 2 và 5 thì phân số đó viết được dưới dạng số thập phân vô hạn tuần hoàn (ví dụ ).
- Chu kì của số thập phân vô hạn tuần hoàn: Nhóm chữ số lặp đi lặp lại vô hạn lần được gọi là chu kì, được đặt trong dấu ngoặc đơn . Số chữ số trong chu kì là độ dài chu kì.
- Mọi số hữu tỉ đều được biểu diễn dưới dạng số thập phân hữu hạn hoặc số thập phân vô hạn tuần hoàn.
- Ngược lại, mọi số thập phân hữu hạn hoặc vô hạn tuần hoàn đều là số hữu tỉ và đều chuyển đổi được về dạng phân số tối giản .