Khoa học tự nhiên lớp 6 · KNTT · Chương 6
Lý thuyết KHTN 6 Bài 23: Từ tế bào đến cơ thể
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 6 Bài 23: Từ tế bào đến cơ thể theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức định nghĩa, thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Các cấp tổ chức của cơ thể đa bào
- Cơ thể đa bào được cấu tạo từ nhiều tế bào thực hiện các chức năng khác nhau. Các tế bào phối hợp qua một số cấp tổ chức (tế bào à mô à cơ quan à hệ cơ quan à cơ thể) để tạo thành cơ thể.
II. Từ tế bào tạo thành mô
- Nhóm các tế bào cùng thực hiện một chức năng liên kết với nhau tạo thành mô.
III. Từ mô tạo thành cơ quan
- Các mô cùng thực hiện một hoạt động sống nhất định tạo thành cơ quan.
IV. Từ cơ quan tạo thành hệ cơ quan
- Nhiều cơ quan cùng phối hợp hoạt động để thực hiện một quá trình sống của cơ thể gọi là hệ cơ quan.
→ Các hệ cơ quan phối hợp với nhau thực hiện đầy đủ các quá trình sống cơ bản, đảm bảo cho sự tồn tại cà phát triển cơ thể.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Cấp độ tổ chức | Khái niệm định nghĩa | Ví dụ ở cơ thể thực vật | Ví dụ ở cơ thể con người |
|---|---|---|---|
| Tế bào | Đơn vị cơ sở cấu trúc và chức năng nhỏ nhất | Tế bào thịt lá, tế bào lông hút rễ | Tế bào cơ tim, tế bào biểu mô ruột |
| Mô | Tập hợp các tế bào cùng loại thực hiện chức năng | Mô phân sinh ngọn, mô dẫn (mạch gỗ, rây) | Mô cơ tim, mô liên kết máu, mô thần kinh |
| Cơ quan | Tập hợp nhiều mô phối hợp tạo thành bộ phận | Rễ, thân, lá, hoa, quả, hạt | Trái tim, dạ dày, phổi, gan, quả thận |
| Hệ cơ quan | Tập hợp nhiều cơ quan cùng làm 1 chức năng lớn | Hệ chồi (thân, lá, cành), hệ rễ hút nước | Hệ tuần hoàn, hệ hô hấp, hệ tiêu hoá, hệ bài tiết |
| Cơ thể | Tập hợp hài hoà các hệ cơ quan tạo sinh vật hoàn chỉnh | Cây bưởi, cây ngô, cây thông | Cơ thể người hoàn chỉnh |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Tổ chức cơ thể đa bào theo trật tự từ thấp đến cao: Tế bào → Mô → Cơ quan → Hệ cơ quan → Cơ thể.
- Kiến thức then chốt 2: Khái niệm mô: tập hợp các tế bào có cùng hình dạng, cấu tạo và cùng thực hiện một chức năng nhất định (mô biểu bì, mô cơ, mô thần kinh, mô liên kết ở động vật; mô phân sinh, mô bì, mô dẫn ở thực vật).
- Kiến thức then chốt 3: Khái niệm cơ quan: tập hợp của nhiều mô khác nhau cùng phối hợp thực hiện một chức năng cụ thể (dạ dày, tim, phổi ở người; rễ, thân, lá ở thực vật).
- Kiến thức then chốt 4: Khái niệm hệ cơ quan: tập hợp nhiều cơ quan cùng phối hợp hoạt động để thực hiện một chức năng lớn của cơ thể (hệ tiêu hoá, hệ tuần hoàn, hệ hô hấp).
- Kiến thức then chốt 5: Tính thống nhất của cơ thể: nếu một hệ cơ quan bị tổn thương hoặc ngừng hoạt động thì toàn bộ cơ thể sẽ bị ảnh hưởng, suy yếu hoặc tử vong.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Tổ chức cơ thể đa bào theo trật tự từ thấp đến cao: Tế bào → Mô → Cơ quan → Hệ cơ quan → Cơ thể.
- Khái niệm mô: tập hợp các tế bào có cùng hình dạng, cấu tạo và cùng thực hiện một chức năng nhất định (mô biểu bì, mô cơ, mô thần kinh, mô liên kết ở động vật; mô phân sinh, mô bì, mô dẫn ở thực vật).
- Khái niệm cơ quan: tập hợp của nhiều mô khác nhau cùng phối hợp thực hiện một chức năng cụ thể (dạ dày, tim, phổi ở người; rễ, thân, lá ở thực vật).
- Khái niệm hệ cơ quan: tập hợp nhiều cơ quan cùng phối hợp hoạt động để thực hiện một chức năng lớn của cơ thể (hệ tiêu hoá, hệ tuần hoàn, hệ hô hấp).
- Tính thống nhất của cơ thể: nếu một hệ cơ quan bị tổn thương hoặc ngừng hoạt động thì toàn bộ cơ thể sẽ bị ảnh hưởng, suy yếu hoặc tử vong.
Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học
Nêu thứ tự các cấp độ tổ chức của cơ thể đa bào từ thấp đến cao.
Thứ tự từ thấp đến cao: Tế bào → Mô → Cơ quan → Hệ cơ quan → Cơ thể.
Thế nào là mô? Kể tên 3 loại mô ở động vật và 3 loại mô ở thực vật.
Mô là tập hợp các tế bào có cùng hình dạng, cấu tạo và phối hợp thực hiện một chức năng xác định. Ở động vật: mô biểu bì, mô cơ, mô thần kinh (hoặc mô liên kết). Ở thực vật: mô phân sinh, mô biểu bì (mô bì), mô dẫn (mạch gỗ, mạch rây).
Kể tên các cơ quan cấu thành hệ tiêu hoá ở cơ thể người và chức năng của hệ này.
Hệ tiêu hoá gồm: khoang miệng, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già, hậu môn cùng các tuyến tiêu hoá (tuyến nước bọt, gan, tuỵ). Chức năng: biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng hoà tan để hấp thu vào máu và đào thải chất bã ra ngoài.
Lá cây được coi là một tế bào, một mô hay một cơ quan? Giải thích vì sao.
Lá cây là một cơ quan của thực vật. Bởi vì lá được cấu tạo từ nhiều loại mô khác nhau cùng phối hợp hoạt động (mô biểu bì bảo vệ có khí khổng, mô giậu chứa lục lạp quang hợp, mô xốp thoát hơi nước và mô dẫn gân lá vận chuyển nước khoáng).
Đề luyện tập theo bài
Bài 23: Từ tế bào đến cơ thể - Đề 1 (Nhận biết)28 câu hỏi · Nhận biết
Làm đềBài 23: Từ tế bào đến cơ thể - Đề 2 (Thông hiểu)28 câu hỏi · Thông hiểu
Làm đềBài 23: Từ tế bào đến cơ thể - Đề 3 (Vận dụng)28 câu hỏi · Vận dụng
Làm đềBài 23: Từ tế bào đến cơ thể - Đề 4 (Tổng hợp)28 câu hỏi · Vận dụng cao
Làm đềBài 23: Từ tế bào đến cơ thể - Đề 5 (Nâng cao)28 câu hỏi · Tổng hợp
Làm đề