Khoa học tự nhiên lớp 6 · KNTT · Chương 7
Lý thuyết KHTN 6 Bài 32: Thực hành: Quan sát nguyên sinh vật
Tóm tắt lý thuyết Khoa học tự nhiên 6 Bài 32: Thực hành: Quan sát nguyên sinh vật theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá kiến thức định nghĩa, thí nghiệm minh hoạ, bảng so sánh và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Đa dạng nấm
- Nấm là những sinh vật nhân thực, đơn bào hoặc đa bào, sống dị dưỡng.
- Hình dạng và kích thước của nấm rất đa dạng, có loại có thể quan sát bằng mắt thường, có loại cần quán sát bằng kính hiển vi.
- Nấm sống ở nhiều điều kiện môi trường khác nhau, chủ yếu là những nơi nóng ẩm, giàu dinh dưỡng
- Dựa vào cấu trúc của cơ quan tạo bào tử, nấm được chia thành một số nhóm, đại diện như:
+ Nấm túi: sinh sản bằng bào tử túi (nấm mốc đen bánh mì, nấm men rượu,…)
+ Nấm đảm: sinh sản bằng bào tử đảm (nấm rơm, nấm hương, nấm sò,…)
+ Nấm tiếp hợp: bao gồm các loài nấm mốc sinh trưởng nhanh và gây ra sự ôi thiu của thức ăn
II. Vai trò của nấm
- Trong tự nhiên, nấm tham gia vào quá trình phân hủy chất thải và xác động vật, thực vật thành các chất đơn giản cung cấp dinh dưỡng cho đất và làm sạch môi trường.
- Nhiều loại nấm được sử dụng làm thức ăn, một số khác lại được sử dụng làm thuốc.
- Trong công nghiệp chế biến thực phẩm, nấm men được sử dụng trong sản xuất bánh mì, bia, rượu,… nấm mốc được sử dụng trong sản xuất tương…
III. Một số bệnh do nấm
- Ở người, nấm gây ra các bệnh hắc lào, nấm lưỡi, lang ben,…
- Ngoài ra, nấm còn gây bệnh ở thực vật và động vaatjnhw bệnh mốc cam ở thực vật, bệnh nấm da ở động vật.
- Một số loại nấm có thể gây hư hỏng thức ăn, đồ uống, quần áo, đồ dùng bằng gỗ…
- Nhiều loại nấm mốc chứa độc tố, nếu ăn phải sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏe.
Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Mẫu vật nước ao | Dấu hiệu nhận biết dưới kính hiển vi | Độ phóng đại phù hợp | Cách phân biệt với tạp chất |
|---|---|---|---|
| Trùng roi bơi lội | Bơi nhanh hướng về phía sáng, đầu ngoáy roi, có màu xanh nhạt | 10x để dò tìm vệt bơi, 40x để nhìn điểm mắt đỏ | Tạp chất đứng yên hoặc trôi thụ động |
| Trùng giày xoay tròn | Hình bầu dục thuôn dài bơi lướt xoắn ốc rất nhanh | 10x thấy bóng trượt nhanh, dùng bông gòn hãm tốc | Chuyển động chủ động đổi hướng linh hoạt |
| Tảo lục đơn bào | Hạt tròn xanh lá cây diệp lục, có thể đứng thành cụm hoặc chuỗi | 40x nhìn rõ màu xanh diệp lục thuần khiết | Hình dạng đối xứng tròn đẹp, không méo mó rách |
Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Mục tiêu bài thực hành: lấy mẫu nước ao, hồ, làm tiêu bản giọt ép tạm thời và quan sát nhận diện các đại diện nguyên sinh vật dưới kính hiển vi quang học.
- Kiến thức then chốt 2: Dụng cụ và mẫu vật: kính hiển vi quang học, lam kính, lamen, ống hút nhỏ giọt, giấy thấm, mẫu nước ao tù hoặc nước rơm ngâm lâu ngày.
- Kiến thức then chốt 3: Các bước tiến hành: dùng ống hút lấy một giọt nước mẫu ở đáy hoặc thành lọ, nhỏ lên chính giữa lam kính, nhẹ nhàng đặt lamen nghiêng 45° rồi hạ dần để tránh bọt khí.
- Kiến thức then chốt 4: Kĩ năng quan sát: chỉnh nguồn sáng vừa phải, dò tìm ở vật kính 10x để phát hiện chuyển động của sinh vật, sau đó chuyển sang vật kính 40x để nhìn rõ cấu tạo chi tiết.
- Kiến thức then chốt 5: Nhận biết hình thái: trùng roi xanh hình thoi có điểm mắt đỏ và roi bơi ở đầu trước; trùng giày bơi xoay tròn lướt nhanh; tảo lục có màu xanh diệp lục dạng chuỗi hoặc hình cầu.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Mục tiêu bài thực hành: lấy mẫu nước ao, hồ, làm tiêu bản giọt ép tạm thời và quan sát nhận diện các đại diện nguyên sinh vật dưới kính hiển vi quang học.
- Dụng cụ và mẫu vật: kính hiển vi quang học, lam kính, lamen, ống hút nhỏ giọt, giấy thấm, mẫu nước ao tù hoặc nước rơm ngâm lâu ngày.
- Các bước tiến hành: dùng ống hút lấy một giọt nước mẫu ở đáy hoặc thành lọ, nhỏ lên chính giữa lam kính, nhẹ nhàng đặt lamen nghiêng 45° rồi hạ dần để tránh bọt khí.
- Kĩ năng quan sát: chỉnh nguồn sáng vừa phải, dò tìm ở vật kính 10x để phát hiện chuyển động của sinh vật, sau đó chuyển sang vật kính 40x để nhìn rõ cấu tạo chi tiết.
- Nhận biết hình thái: trùng roi xanh hình thoi có điểm mắt đỏ và roi bơi ở đầu trước; trùng giày bơi xoay tròn lướt nhanh; tảo lục có màu xanh diệp lục dạng chuỗi hoặc hình cầu.