Toán học lớp 8 · KNTT · Chương 5
Lý thuyết Toán 8 Bài 19: Biểu diễn dữ liệu bằng bảng, biểu đồ
Tóm tắt lý thuyết Toán 8 Bài 19: Biểu diễn dữ liệu bằng bảng, biểu đồ theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá lý thuyết định nghĩa, định lí, tính chất hình học và đại số, phương pháp giải, hình vẽ minh hoạ, bảng tổng hợp và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Lựa chọn biểu đồ tranh hay biểu đồ cột
1. Lựa chọn biểu đồ tranh hay biểu đồ cột
II. Lựa chọn biểu đồ cột hay biểu đồ đoạn thẳng
2. Lựa chọn biểu đồ cột hay biểu đồ đoạn thẳng
III. Lựa chọn biểu đồ cột kép hay biểu đồ hình quạt tròn
3. Lựa chọn biểu đồ cột kép hay biểu đồ hình quạt tròn
IV. Bảng tổng hợp & so sánh kiến thức trọng tâm
| Dạng biểu đồ | Đặc điểm cấu tạo | Mục đích sử dụng tối ưu |
|---|---|---|
| Biểu đồ cột / cột kép | Các cột chữ nhật có cùng chiều rộng, chiều cao tỉ lệ với số liệu | So sánh số liệu tuyệt đối giữa các nhóm đối tượng (cột kép để so sánh hai nhóm cùng lúc) |
| Biểu đồ đoạn thẳng | Các điểm dữ liệu nối với nhau bằng các đoạn thẳng | Biểu diễn xu hướng tăng, giảm của một đại lượng liên tục theo thời gian |
| Biểu đồ hình quạt tròn | Hình tròn chia thành các hình quạt, diện tích quạt tỉ lệ với phần trăm | Biểu diễn cơ cấu thành phần, tỉ lệ phần trăm của các bộ phận so với toàn thể () |
V. Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Bảng thống kê giúp sắp xếp các dữ liệu đã thu thập theo các tiêu chí một cách rõ ràng và khoa học.
- Kiến thức then chốt 2: Biểu đồ cột và biểu đồ cột kép thường dùng để so sánh các số liệu giữa các đối tượng khác nhau.
- Kiến thức then chốt 3: Biểu đồ đoạn thẳng đặc biệt phù hợp để biểu diễn sự thay đổi của một đại lượng theo thời gian (xu hướng tăng, giảm).
- Kiến thức then chốt 4: Biểu đồ hình quạt tròn dùng để biểu thị tỉ lệ phần trăm của từng phần tử so với toàn thể.
- Kiến thức then chốt 5: Lựa chọn dạng biểu đồ thích hợp dựa vào mục đích biểu diễn: so sánh số lượng (cột), xu hướng biến động (đoạn thẳng) hay cơ cấu phần trăm (quạt tròn).
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Bảng thống kê giúp sắp xếp các dữ liệu đã thu thập theo các tiêu chí một cách rõ ràng và khoa học.
- Biểu đồ cột và biểu đồ cột kép thường dùng để so sánh các số liệu giữa các đối tượng khác nhau.
- Biểu đồ đoạn thẳng đặc biệt phù hợp để biểu diễn sự thay đổi của một đại lượng theo thời gian (xu hướng tăng, giảm).
- Biểu đồ hình quạt tròn dùng để biểu thị tỉ lệ phần trăm của từng phần tử so với toàn thể.
- Lựa chọn dạng biểu đồ thích hợp dựa vào mục đích biểu diễn: so sánh số lượng (cột), xu hướng biến động (đoạn thẳng) hay cơ cấu phần trăm (quạt tròn).
Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học
Khi nào nên dùng biểu đồ đoạn thẳng thay vì biểu đồ cột?
Nên dùng biểu đồ đoạn thẳng khi muốn nhấn mạnh xu hướng tăng, giảm và tốc độ biến động của một đại lượng liên tục qua các mốc thời gian. Biểu đồ cột phù hợp hơn khi muốn so sánh quy mô số lượng tuyệt đối giữa các đối tượng độc lập.
Biểu đồ hình quạt tròn dùng để biểu diễn loại dữ liệu nào?
Biểu đồ quạt tròn dùng để thể hiện cơ cấu phần trăm của các thành phần trong một tổng thể . Diện tích mỗi hình quạt tỉ lệ thuận với tỉ lệ phần trăm của thành phần đó.
Để so sánh điểm số hai học kỳ của các tổ trong lớp, ta nên dùng loại biểu đồ nào?
Nên sử dụng biểu đồ cột kép. Mỗi tổ sẽ có 2 cột liền kề (một cột học kỳ 1, một cột học kỳ 2), giúp quan sát so sánh trực quan cả giữa các tổ và giữa hai học kỳ.
Các bước cơ bản để vẽ một biểu đồ hình quạt tròn từ bảng số liệu tỉ lệ phần trăm là gì?
Bước 1: Quy đổi tỉ lệ phần trăm sang số đo độ của góc ở tâm: . Bước 2: Vẽ đường tròn tâm bán kính bất kì. Bước 3: Dùng thước đo góc vẽ các góc ở tâm tương ứng từng phần trăm. Bước 4: Tô màu phân biệt, ghi nhãn số liệu và chú giải biểu đồ.