Toán học lớp 6 · KNTT · Chương 9
Lý thuyết Toán 6 Bài 38: Dữ liệu và thu thập dữ liệu
Tóm tắt lý thuyết Toán 6 Bài 38: Dữ liệu và thu thập dữ liệu theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá lý thuyết định nghĩa, tính chất, quy tắc tính, ví dụ minh hoạ có lời giải, bảng tổng hợp và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Dữ liệu thống kê
• Các thông tin thu được như nhiệt độ thấp nhất, nhiệt độ cao nhất, ngày không mưa, số học sinh đi học muộn,… được gọi là dữ liệu. Trong các dữ liệu ấy, có dữ liệu là số (số liệu), có dữ liệu không phải là số.
Ví dụ
+) Hoa và Lan cùng liệt kê các loài hoa được trồng trong vườn nhà mình, được dãy dữ liệu sau:
Hoa lan, hoa hồng, hoa mai, hoa thực dược, hoa giấy.
Dãy dữ liệu trên là tên các loài hoa nên nó là dữ liệu nhưng không phải số liệu.
+) Tuấn và Bình cùng liệt kê điểm thi môn Toán mà các bạn trong tổ nhận được, được dãy dữ liệu sau:
5; 7; 9; 6; 10; 8; 8; 7; 9.
Dãy dữ liệu trên là điểm thi môn Toán mà các bạn trong tổ nhận được, nó là dữ liệu số liệu.
II. Thu thập dữ liệu thống kê
• Có nhiều cách để thu thập dữ liệu thống kê như quan sát, làm thí nghiệm, lập phiếu hỏi… hay thu thập từ những nguồn có sẵn như sách báo, trang web…
Ví dụ:
+) Đọc đoạn thơ sau và liệt kê các địa danh được nhắc đến trong đoạn thơ:
Mời bạn về với xứ Thanh
Một vùng sơn thủy, hữu tình chân quê
Núi Nưa dấu ấn còn ghi
Thành Hồ tráng lệ sá gì nắng mưa
Thọ Xuân là đất hai vua
Xuôi về Hoàng Hóa, bóng dừa soi nghiêng.
Các địa danh được nhắc đến trong đoạn thơ trên là: Thanh Hóa (xứ Thanh); Núi Nưa; Thanh Nhà Hồ (Thành Hồ); Thọ Xuân; Hoàng Hóa.
+) Lập phiếu hỏi:
Em sẽ làm gì nếu phát hiện bạn mình không trung thực:
Nói sự thật với mọi người
Khuyên bạn không nên làm như vậy và để bạn tự nói ra sự thật
Không làm gì cả.
Ý kiến khác.
III. Bảng tổng hợp & So sánh kiến thức toán học
| Nội dung trọng tâm | Công thức / Kí hiệu | Quy tắc / Định nghĩa | Ví dụ minh họa |
|---|---|---|---|
| Dữ liệu là số (Số liệu) | Điểm kiểm tra, chiều cao, cân nặng, số học sinh | Có thể thực hiện các phép tính toán số học | điểm; |
| Dữ liệu không là số | Họ và tên, giới tính, màu sắc yêu thích, học lực | Mô tả tính chất, danh mục, không tính toán số | Xếp loại: Giỏi, Khá, Trung bình |
| Phương pháp quan sát | Ghi chép trực tiếp các hiện tượng diễn ra | Dùng mắt quan sát và ghi sổ theo dõi | Đếm số xe máy đi qua ngã tư trong 1 giờ |
| Phương pháp khảo sát | Lập phiếu hỏi hoặc phỏng vấn từng người | Thu thập ý kiến của nhiều đối tượng | Khảo sát món ăn yêu thích của học sinh lớp 6 |
| Tính hợp lí của dữ liệu | Kiểm tra số liệu có phù hợp thực tế không | Loại bỏ số liệu vô lí (như tuổi âm, điểm ) | Đảm bảo độ tin cậy của kết quả thống kê |
IV. Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Dữ liệu là các thông tin thu thập được bao gồm số liệu (chữ số), chữ viết, hình ảnh, âm thanh hoặc các kí hiệu. Dữ liệu là số gọi là số liệu thống kê.
- Kiến thức then chốt 2: Thu thập dữ liệu: Có nhiều phương pháp thu thập dữ liệu như quan sát thực tế, làm thí nghiệm, lập phiếu hỏi (khảo sát), phỏng vấn hoặc thu thập từ sách báo, internet.
- Kiến thức then chốt 3: Tính đại diện và tính hợp lí của dữ liệu: Dữ liệu thu thập cần đảm bảo tính đại diện cho đối tượng nghiên cứu và phải hợp lí, không chứa các giá trị vô lí (như tuổi âm, chiều cao âm).
- Kiến thức then chốt 4: Phân loại dữ liệu: Dữ liệu có thể phân loại thành dữ liệu là số (định lượng như điểm số, chiều cao, số người) và dữ liệu không phải là số (định tính như tên loài hoa, xếp loại học lực, sở thích).
- Kiến thức then chốt 5: Ý nghĩa của việc thu thập và phân loại dữ liệu: Giúp chúng ta có cái nhìn tổng quan, phân tích đánh giá hiện trạng và đưa ra quyết định đúng đắn trong học tập và quản lí đời sống.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Dữ liệu là các thông tin thu thập được bao gồm số liệu (chữ số), chữ viết, hình ảnh, âm thanh hoặc các kí hiệu. Dữ liệu là số gọi là số liệu thống kê.
- Thu thập dữ liệu: Có nhiều phương pháp thu thập dữ liệu như quan sát thực tế, làm thí nghiệm, lập phiếu hỏi (khảo sát), phỏng vấn hoặc thu thập từ sách báo, internet.
- Tính đại diện và tính hợp lí của dữ liệu: Dữ liệu thu thập cần đảm bảo tính đại diện cho đối tượng nghiên cứu và phải hợp lí, không chứa các giá trị vô lí (như tuổi âm, chiều cao âm).
- Phân loại dữ liệu: Dữ liệu có thể phân loại thành dữ liệu là số (định lượng như điểm số, chiều cao, số người) và dữ liệu không phải là số (định tính như tên loài hoa, xếp loại học lực, sở thích).
- Ý nghĩa của việc thu thập và phân loại dữ liệu: Giúp chúng ta có cái nhìn tổng quan, phân tích đánh giá hiện trạng và đưa ra quyết định đúng đắn trong học tập và quản lí đời sống.