Toán học lớp 6 · KNTT · Chương 9
Lý thuyết Toán 6 Bài 40: Biểu đồ cột
Tóm tắt lý thuyết Toán 6 Bài 40: Biểu đồ cột theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá lý thuyết định nghĩa, tính chất, quy tắc tính, ví dụ minh hoạ có lời giải, bảng tổng hợp và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.
I. Biểu đồ cột
• Biểu đồ cột là một loại biểu đồ được dùng trong thống kê, thường được dùng để thể hiện thay cho biểu đồ tranh khi số liệu thống kê là những số liệu lớn, phức tạp, hoặc số liệu có số thập phân.
Ví dụ:
Biểu đồ thể hiện sản lượng khai thác thủy sản giai đoạn 2000 – 2016 (đơn vị ngìn tấn)
II. Vẽ biểu đồ cột
Các bước vẽ biểu đồ cột
• Bước 1: Vẽ 2 trục ngang và dọc vuông góc với nhau
+ Trục ngang ghi danh sách đối tượng
+ Trục dọc chọn khoảng cách chia thích hợp với dữ liệu và ghi ở các vạch chia.
• Bước 2: Tại vị trí các đối tượng trên trục ngang, vẽ các cột hình chữ nhật
+ Cách đều nhau
+ Có cùng chiều rộng
+ Có chiều cao thể hiện số liệu của các đối tượng, tương ứng với khoảng chia trên trục dọc.
• Bước 3: Hoàn thiện biểu đồ
+ Ghi tên biểu đồ.
+ Ghi tên các trục số liệu tương ứng trên mỗi cột (nếu cần).
III. Phân tích số liệu với biểu đồ cột
• Nhìn theo một trục (ngang hoặc đứng) để đọc danh sách các đối tượng thống kê.
• Nhìn theo trục còn lại để đọc số liệu thống kê tương ứng với các đối tượng đó.
• Lưu ý thang đo của trục số liệu khi đọc các số liệu.
• Việc thể hiện dữ liệu bằng biểu đồ tranh trong một số trường hợp sẽ tốn nhiều thời gian và khó thực hiện. Ta có cách khác để biểu thị dữ liệu. Đó là vẽ các cột có chiều rộng không đổi, cách đều nhau và có chiều cao đại diện cho số liệu đã cho. Biểu đồ biểu diễn dữ liệu như vậy được gọi là biểu đồ cột.
• Khi đọc biểu đồ cột, ta nhìn theo một trục để đọc danh sách các đối tượng thống kê và nhìn theo trục còn lại để đọc số liệu thống kê tương ứng với các đối tượng đó (lưu ý thang đo của trục số liệu khi đọc số liệu).
Ví dụ:
Biểu đồ cột dưới đây cho biết thông tin về kết quả học lực của học sinh khối 6 trường THCS Quang Trung.
Số học sinh giỏi là 38 học sinh;
Số học sinh khá là 140 học sinh;
Số học sinh trung bình là 52 học sinh;
Số học sinh yếu là 13 học sinh.
IV. Bảng tổng hợp & So sánh kiến thức toán học
| Nội dung trọng tâm | Công thức / Kí hiệu | Quy tắc / Định nghĩa | Ví dụ minh họa |
|---|---|---|---|
| Trục ngang (hoành) | Ghi danh mục các đối tượng được thống kê | Khoảng cách giữa các cột được chia đều nhau | Tên các lớp 6A, 6B, 6C, 6D |
| Trục đứng (tung) | Ghi thang đo số liệu với khoảng chia đều | Bắt đầu từ vạch số 0, ghi kèm đơn vị đo | Số lượng học sinh giỏi (học sinh) |
| Các cột hình chữ nhật | Chiều rộng bằng nhau, chiều cao tỉ lệ với số liệu | Đặt cách đều nhau trên trục ngang | Chiều cao cột chỉ chính xác giá trị thống kê |
| Tiêu đề và nhãn số | Ghi tên biểu đồ phía trên và số liệu trên đỉnh cột | Giúp người xem hiểu ngay nội dung và số liệu | Biểu đồ số học sinh giỏi khối 6 học kì I |
| Ưu điểm biểu đồ cột | So sánh trực quan độ lớn giữa các đối tượng | Nhận diện ngay đối tượng có số liệu cao nhất, thấp nhất | Dễ vẽ và rất phổ biến trong sách báo, tin tức |
V. Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"
📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:
- Kiến thức then chốt 1: Biểu đồ cột là một dạng biểu đồ biểu diễn dữ liệu bằng các cột hình chữ nhật có chiều rộng bằng nhau và chiều cao tỉ lệ với số liệu tương ứng.
- Kiến thức then chốt 2: Cấu tạo của biểu đồ cột: Gồm trục ngang (thường ghi danh mục các đối tượng được thống kê), trục đứng (ghi các mức số liệu chia đều vạch đo kèm theo đơn vị đo) và tiêu đề biểu đồ.
- Kiến thức then chốt 3: Các bước vẽ biểu đồ cột: Bước 1: Vẽ hai trục vuông góc (trục ngang và trục đứng); Bước 2: Chia vạch đều trên trục đứng tương ứng số liệu; Bước 3: Dựng các cột hình chữ nhật cách đều nhau; Bước 4: Ghi số liệu trên đỉnh cột và ghi tiêu đề biểu đồ.
- Kiến thức then chốt 4: Cách đọc số liệu trên biểu đồ cột: Nhìn vào đỉnh của mỗi cột và đối chiếu sang trục đứng để đọc giá trị số liệu tương ứng của đối tượng trên trục ngang.
- Kiến thức then chốt 5: Ưu điểm của biểu đồ cột: Thể hiện rõ ràng quy mô, sự chênh lệch lớn nhỏ giữa các đối tượng và sự biến động theo thời gian, giúp việc so sánh trực quan và thuyết phục.
🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)
- Biểu đồ cột là một dạng biểu đồ biểu diễn dữ liệu bằng các cột hình chữ nhật có chiều rộng bằng nhau và chiều cao tỉ lệ với số liệu tương ứng.
- Cấu tạo của biểu đồ cột: Gồm trục ngang (thường ghi danh mục các đối tượng được thống kê), trục đứng (ghi các mức số liệu chia đều vạch đo kèm theo đơn vị đo) và tiêu đề biểu đồ.
- Các bước vẽ biểu đồ cột: Bước 1: Vẽ hai trục vuông góc (trục ngang và trục đứng); Bước 2: Chia vạch đều trên trục đứng tương ứng số liệu; Bước 3: Dựng các cột hình chữ nhật cách đều nhau; Bước 4: Ghi số liệu trên đỉnh cột và ghi tiêu đề biểu đồ.
- Cách đọc số liệu trên biểu đồ cột: Nhìn vào đỉnh của mỗi cột và đối chiếu sang trục đứng để đọc giá trị số liệu tương ứng của đối tượng trên trục ngang.
- Ưu điểm của biểu đồ cột: Thể hiện rõ ràng quy mô, sự chênh lệch lớn nhỏ giữa các đối tượng và sự biến động theo thời gian, giúp việc so sánh trực quan và thuyết phục.