MasterSchool

Toán học lớp 6 · KNTT · Chương 9

Lý thuyết Toán 6 Bài 42: Kết quả có thể và sự kiện trong trò chơi, thí nghiệm

Chương 9: Dữ liệu và xác suất thực nghiệm · Kết nối tri thức với cuộc sống

Tóm tắt lý thuyết Toán 6 Bài 42: Kết quả có thể và sự kiện trong trò chơi, thí nghiệm theo chương trình SGK Kết nối tri thức với cuộc sống. Hệ thống hoá lý thuyết định nghĩa, tính chất, quy tắc tính, ví dụ minh hoạ có lời giải, bảng tổng hợp và câu hỏi ôn tập có đáp án chi tiết.

Lớp

I. Phép thử nghiệm

• Trong các trò chơi, thí nghiệm tung đồng xu, bốc thăm, gieo xúc xắc, quay xổ số,… mỗi lần tung đồng xu hay bốc thăm như trên được gọi là một phép thử nghiệm.

• Các kết quả của trò chơi, thí nghiệm có thể xảy ra gọi là kết quả có thể.

• Đặc điểm

+) Khó dự đoán chính xác kết quả.

+) Có thể liệt kê được tập hợp tất cả các kết quả có thể xảy ra của phép thử nghiệm.

+) Kết quả xảy ra không phụ thuộc vào số lần gieo.

Ví dụ:

Ta gieo đồng xu 5.000 đồng thì các kết quả có thể xảy ra là:

Mặt ngửa (mặt in quốc huy của đất nước).

Mặt sấp (mặt in giá trị đồng tiền).

Hình ảnh minh họa kiến thức SGK Toán 6 Bài 42 (Hình 1)
Hình ảnh minh họa kiến thức SGK Toán 6 Bài 42 (Hình 1)

Mỗi lần tung đồng xu thì chỉ được một trong hai mặt trên.

Ví dụ: Khi gieo một con xúc sắc 6 mặt thì tập hợp tất cả các kết quả có thể xảy ra là X = {1; 2; 3; 4; 5; 6}.

II. Sự kiện

Khi thực hiện một trò chơi hoặc một thí nghiệm, một sự kiện có thể xảy ra hoặc không xảy ra tùy thuộc vào kết quả ra nhận được khi thực hiện trò chơi, thí nghiệm đó.

• Có thể xảy ra: Đúng với kết quả nhận được.

• Không xảy ra: Không đúng so với kết quả nhận được.

III. Viết tập hợp các kết quả có thể xảy ra đối với phép thử nghiệm

• Bước 1: Liệt kê các kết quả có thể xảy ra.

• Bước 2: Viết các kết quả trong một tập hợp.

Ví dụ:

Trò chơi gieo con xúc xắc thì các kết quả có thể xảy ra là: 1; 2; 3; 4; 5; 6. Tập hợp các kết quả có thể xảy ra là X = {1; 2; 3; 4; 5; 6}.

IV. Viết tập hợp các kết quả có thể xảy ra đối với phép thử nghiệm

• Bước 1: Thực hiện phép thử nghiệm hoặc trò chơi.

• Bước 2: Kiểm tra sự kiện có xảy ra hay không.

• Bước 3: Kết luận sự kiện có thể xảy ra hoặc không xảy ra.

Ví dụ:

Gieo đồng thời 2 con xúc xắc. Số chấm xuất hiện ở con thứ nhất là 4 chấm, con thứ 2 là 3 chấm.

Quan sát số chấm xuất hiện và kiểm tra các sự kiện:

a) Tổng số chấm xuất hiện trên hai con xúc xắc là số chẵn.

Tổng số chấm là 4 + 3 = 7. Đây là số lẻ nên sự kiện “Tổng số chấm xuất hiện trên hai con xúc xắc là số chẵn” không xảy ra.

b) Tổng số chấm xuất hiện trên hai con xúc xắc lớn hơn 6.

Tổng số chấm là 7 > 6. Vậy sự kiện “Tổng số chấm xuất hiện trên hai con xúc xắc lớn hơn 6” xảy ra.

V. Bảng tổng hợp & So sánh kiến thức toán học

Nội dung trọng tâm Công thức / Kí hiệu Quy tắc / Định nghĩa Ví dụ minh họa
Phép thử nghiệmHành động lặp đi lặp lại có kết quả ngẫu nhiênKhông thể đoán trước kết quả của từng lần thửGieo con xúc xắc 6 mặt 1 lần
Tập kết quả có thểTất cả các trường hợp có thể xảy raLiệt kê đầy đủ mọi khả năngXúc xắc: các mặt chấm {1;2;3;4;5;6}\{1; 2; 3; 4; 5; 6\}
Sự kiện chắc chắnSự kiện LUÔN LUÔN xảy ra trong mọi kết quảKhả năng xảy ra là 100%100\% (xác suất =1= 1)Số chấm xuất hiện nhỏ hơn 7
Sự kiện không thểSự kiện KHÔNG BAO GIỜ xảy raKhả năng xảy ra là 0%0\% (xác suất =0= 0)Số chấm xuất hiện bằng 8
Sự kiện có thểSự kiện CÓ THỂ xảy ra hoặc không xảy raTùy thuộc vào kết quả cụ thể của lần thửSố chấm xuất hiện là số chẵn

VI. Ghi nhớ trọng tâm "Em đã học"

📌 Các điểm then chốt cần ghi nhớ:

  • Kiến thức then chốt 1: Phép thử nghiệm (hay trò chơi): Là một hành động hoặc thí nghiệm có thể lặp đi lặp lại nhiều lần mà kết quả của nó không thể dự đoán chính xác trước khi thực hiện.
  • Kiến thức then chốt 2: Kết quả có thể: Là tất cả các tình huống có thể xảy ra khi thực hiện một phép thử nghiệm. Ví dụ tung một đồng xu thì có 2 kết quả có thể: Mặt sấp (S) hoặc Mặt ngửa (N).
  • Kiến thức then chốt 3: Sự kiện: Là một sự việc có thể xảy ra hoặc không xảy ra trong một phép thử nghiệm. Sự kiện xảy ra khi kết quả của phép thử nghiệm thỏa mãn điều kiện của sự việc đó.
  • Kiến thức then chốt 4: Phân loại sự kiện: Sự kiện chắc chắn (luôn luôn xảy ra trong mọi kết quả); Sự kiện không thể (không bao giờ xảy ra); Sự kiện có thể (có thể xảy ra tùy thuộc vào kết quả cụ thể).
  • Kiến thức then chốt 5: Mô hình trò chơi thực tế: Tung đồng xu, gieo xúc xắc (xúc xắc 6 mặt từ 1 đến 6 chấm), rút ngẫu nhiên quả bóng hoặc thẻ số từ trong hộp kín.

🌟 Em đã học (Ghi nhớ kiến thức trọng tâm)

  • Phép thử nghiệm (hay trò chơi): Là một hành động hoặc thí nghiệm có thể lặp đi lặp lại nhiều lần mà kết quả của nó không thể dự đoán chính xác trước khi thực hiện.
  • Kết quả có thể: Là tất cả các tình huống có thể xảy ra khi thực hiện một phép thử nghiệm. Ví dụ tung một đồng xu thì có 2 kết quả có thể: Mặt sấp (S) hoặc Mặt ngửa (N).
  • Sự kiện: Là một sự việc có thể xảy ra hoặc không xảy ra trong một phép thử nghiệm. Sự kiện xảy ra khi kết quả của phép thử nghiệm thỏa mãn điều kiện của sự việc đó.
  • Phân loại sự kiện: Sự kiện chắc chắn (luôn luôn xảy ra trong mọi kết quả); Sự kiện không thể (không bao giờ xảy ra); Sự kiện có thể (có thể xảy ra tùy thuộc vào kết quả cụ thể).
  • Mô hình trò chơi thực tế: Tung đồng xu, gieo xúc xắc (xúc xắc 6 mặt từ 1 đến 6 chấm), rút ngẫu nhiên quả bóng hoặc thẻ số từ trong hộp kín.

Câu hỏi ôn tập & củng cố bài học

Phép thử nghiệm trong toán học và đời sống là gì? Cho ví dụ.
Một hành động hoặc thí nghiệm mà kết quả của nó không thể biết trước một cách chắc chắn nhưng ta biết được tập hợp tất cả các kết quả có thể xảy ra được gọi là một phép thử nghiệm (hay trò chơi xác suất). Ví dụ: Tung một đồng xu cân đối, gieo một con xúc xắc 6 mặt, bốc ngẫu nhiên một quả bóng trong hộp kín.
Tập hợp các kết quả có thể xảy ra khi gieo một con xúc xắc 6 mặt cân đối là gì?
Khi gieo một con xúc xắc 6 mặt, mặt xuất hiện có thể là một trong các mặt từ 1 chấm đến 6 chấm. Tập hợp các kết quả có thể xảy ra là: {1;2;3;4;5;6}\{1; 2; 3; 4; 5; 6\}. Có tất cả 6 kết quả có thể xảy ra.
Phân biệt sự kiện chắc chắn, sự kiện không thể và sự kiện có thể xảy ra?
- **Sự kiện chắc chắn:** Sự kiện luôn luôn xảy ra trong mọi lần thực hiện phép thử. (Ví dụ: Gieo một con xúc xắc 6 mặt được số chấm nhỏ hơn 7). - **Sự kiện không thể:** Sự kiện không bao giờ xảy ra trong phép thử. (Ví dụ: Gieo một con xúc xắc được mặt 7 chấm). - **Sự kiện có thể:** Sự kiện có thể xảy ra hoặc không xảy ra tùy thuộc vào kết quả của phép thử. (Ví dụ: Gieo xúc xắc được mặt chẵn chấm).
Trong hộp có 5 viên bi xanh và 3 viên bi đỏ. Lấy ngẫu nhiên 1 viên bi. Sự kiện 'Lấy được viên bi vàng' thuộc loại sự kiện nào?
Trong hộp chỉ có bi xanh và bi đỏ, hoàn toàn không có bi vàng. Do đó, sự kiện 'Lấy được viên bi vàng' là một **sự kiện không thể** xảy ra.

Đề luyện tập theo bài